> [[jpii-ca-06|← Previous]] | [[centesimus-annus-toc|TOC]] # Notes **[1](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-1)**. Leo XIII, Encyclical Letter *Rerum Novarum* (May 15, 1891): *Leonis XIII P.M. Acta*, XI, Romae 1892, 97-144. **[2](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-2)**. Pius XI, Encyclical Letter *QuadragesimoAnno* (May 15,1931): *AAS* 23 (1931),177-228; Pius XII, Radio Message of June 1, 1941: *AAS* 33 (1941), 195-205; John XXIII, Encyclical Letter *Mater et Magistra* (May 15, 1961): *AAS* 53 (1961), 401-464; Paul VI, Apostolic Epistle *Octogesima Adveniens* (May 14, 1971): *AAS* 63 (1971), 401-441. **[3](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-3)**. Cf. Pius XI, Encyclical Letter *QuadragesimoAnno*, III, *loc. cit*., 228. **[4](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-4)**. Encyclical Letter *Laborem Exercens* (September 14, 1981): *AAS* 73 (1981), 577-647; Encyclical Letter *Sollicitudo Rei Socialis* (December 30, 1987): *AAS* 80 (1988), 513-586. **[5](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-5)**. Cf. St. Irenaeus, *Adversus Haereses*, I, 10, 1; III, 4, 1: *PG* 7, 549f.; 855f.; *S. Ch.* 264, 154f.; 211, 44-46. **[6](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-6)**. Leo XIII, Encyclical Letter *Rerum Novarum*: *loc. cit*., 132. **[7](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-7)**. Cf., e.g., Leo XIII, Encyclical Epistle *Arcanum Divinae Sapientiae* (February 10,1880): *Leonis XIII P.M. Acta*, II, Romae 1882, 10-40; Encyclical Epistle *Diuturnum Illud* (June 29, 1881): *Leonis XIII P.M. Acta*, II, Romae 1882, 269-287; Encyclical Letter *Libertas Praestantissimum* (June 20, 1888): *Leonis XIII P.M.* Acta, VIII, Romae 1889, 212-246; Encyclical Epistle *Graves de communi* (January 18, 1901): *Leonis XIII P.M. Acta*, XXI, Romae 1902, 320. **[8](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-8)**. Encyclical Letter *Rerum Novarum*: *loc. cit*., 97. **[9](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-9)**. *Ibid*.: *loc. cit.*, 98. **[10](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-A)**. Cf. *ibid*.: *loc. cit*., 109f. **[11](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-B)**. Cf. *ibid*.: description of working conditions; 44: anti-Christian workers' associations: *loc. cit*., 110f.; 136f. **[12](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-C)**. *Ibid*.: *loc. cit*., 130; cf. also 114f. **[13](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-D)**. *Ibid*.: *loc. cit*., 130. **[14](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-E)**. *Ibid*.: *loc. cit*., 123. **[15](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-F)**. Cf. Encyclical Letter *Laborem Exercens*, 1, 2, 6: *loc. cit*., 578-583; 589-592. **[16](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-G)**. Cf. Encyclical Letter *Rerum Novarum*: *loc. cit*., 99-107. **[17](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-H)**. Cf. *ibid.: loc. cit.*, 102f. **[18](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-I)**. Cf. *ibid.: loc. cit*., 101-104. **[19](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-J)**. Cf. *ibid.: loc. cit*., 134f.; 137f. **[20](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-K)**. *Ibid.: loc. cit*., 135. **[21](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-L)**. Cf. *Ibid.: loc. cit*., 128-129. **[22](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-M)**. *Ibid.: loc. cit*., 129. **[23](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-N)**. *Ibid.: loc. cit*., 129. **[24](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-O)**. *Ibid.: loc. cit*., 130f. **[25](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-P)**. *Ibid.: loc. cit*., 131. **[26](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-Q)**. Cf. Universal Declaration of Human Rights. **[27](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-R)**. Cf. Encyclical Letter *Rerum Novarum*: *loc. cit*., 121-123. **[28](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-S)**. Cf. *ibid.: loc. cit*., 127. **[29](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-T)**. *Ibid.: loc. cit*., 126f. **[30](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-U)**. Cf. Universal Declaration of Human Rights; Declaration on the elimination of every form of intolerance and discrimination based on religion or convictions. **[31](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-V)**. Second Vatican Ecumenical Council, Declaration on Religious Freedom *Dignitatis Humanae*; John Paul II, Letter to Heads of State (September 1, 1980): *AAS* 72 (1980), 1252-1260; Message for the 1988 World Day of Peace (January 1, 1988): *AAS* 80 (1988), 278-286. **[32](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-W)**. Cf. Encyclical Letter *Rerum Novarum*: 42: *loc. cit*., 99-105; 130f.; 135. **[33](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-X)**. *Ibid.: loc. cit*., 125. **[34](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-Y)**. Cf. Encyclical Letter *Sollicitudo Rei Socialis*, 38-40: *loc. cit*., 564-569; cf. also John XXIII, Encyclical Letter *Mater et Magistra*, *loc. cit*., 407. **[35](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-Z)**. Cf. Leo XIII, Encyclical Letter *Rerum Novarum*: *loc. cit*., 114-116; Pius XI, Encyclical Letter *Quadragesimo Anno*, III, *loc. cit*., 208; Paul VI, Homily for the Closing of the Holy Year (December 25,1975): *AAS* 68 (1976), 145; Message for the 1977 World Day of Peace (January 1, 1977): *AAS* 68 (1976), 709. **[36](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-10)**. Encyclical Letter *Sollicitudo Rei Socialis*, 42*: loc. cit*., 572. **[37](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-11)**. Cf. Encyclical Letter *Rerum Novarum*: *loc. cit*., 101f.; 104f.; 130f.; 136. **[38](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-12)**. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution on the Church in the World of Today *Gaudium et Spes*, 24. **[39](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-13)**. Encyclical Letter *Rerum Novarum*: *loc. cit*., 99. **[40](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-14)**. Cf. Encyclical Letter *Sollicitudo Rei Socialis*, 15, 28: *loc. cit*., 530; 548ff. **[41](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-15)**. Cf. Encyclical Letter *Laborem Exercens*, 11-15: *loc. cit*., 602-618. **[42](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-16)**. Pius XI, Encyclical Letter *Quadragesimo Anno*, III, 113: *loc. cit*., 213. **[43](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-17)**. Cf. Encyclical Letter *Rerum Novarum*: *loc. cit*., 121-125. **[44](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-18)**. Cf. Encyclical Letter *Laborem Exercen* s, 20: loc. cit., 629-632; Discourse to the International Labor Organization (I.L.O.) in Geneva (June 15, 1982): *Insegnamenti* V/2 (1982), 2250-2266; Paul VI, Discourse to the same Organization (June 10, 1969): *AAS* 61 (1969), 491-502. **[45](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-19)**. Cf. Encyclical Letter *Laborem Exercens*, 8: *loc. cit.*, 594-598. **[46](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-1A)**. Cf. Pius XI, Encyclical Letter *Quadragesimo Anno*, 14: *loc. cit*., 178-181. **[47](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-1B)**. Cf. Encyclical Epistle *Arcanum Divinae Sapientiae* (February 10, 1880): *Leonis XIII P.M. Acta,* II, Romae 1882, 10-40; Encyclical Epistle *Diuturnum Illud* (June 29, 1881): *Leonis XIII P.M. Acta*, II, Romae 1882, 269287; Encyclical Epistle *Immortale Dei* (November 1, 1885): *Leonis XIII P.M. Acta,* V, Romae 1886, 118-150; Encyclical Letter *Sapientiae Christianae* (January 10, 1890): *Leonis XIII P.M. Acta*, X, Romae 1891,10-41; Encyclical Epistle *Quod Apostolici Muneris* (December 28,1878): *Leonis XIII P.M. Acta,* I, Romae 1881, 170-183; Encyclical Letter *Libertas Praestantissimum* (June 20, 1888): *Leonis XIII P.M. Acta*, VIII, Romae 1889, 212-246. **[48](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-1C)**. Cf. Leo XIII, Encyclical Letter *Libertas Praestantissimum*, 10: *loc. cit*., 224-226. **[49](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-1D)**. Cf. Message for the 1980 World Day of Peace: *AAS* 71 (1979),1572-1580. **[50](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-1E)**. Cf. Encyclical Letter *Sollicitudo Rei Socialis*, 20: *loc. cit*., 536f. **[51](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-1F)**. Cf. John XXIII, Encyclical Letter *Pacem in Terris* (April 11, 1963), III: *AAS* 55 (1963), 286-289. **[52](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-1G)**. Cf. Universal Declaration of Human Rights, issued in 1948; John XXIII, Encyclical Letter *Pacem in Terris*, IV: *loc. cit*., 291-296; "Final Act" of the Conference on Cooperation and Security in Europe, Helsinki, 1975. **[53](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-1H)**. Cf. Paul VI, Encyclical Letter *Populorum Progressio* (March 26, 1967), 61-65: *AAS* 59 (1967), 287-289. **[54](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-1I)**. Cf. Message for the 1980 World Day of Peace: *loc. cit.*, 1572-1580. **[55](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-1J)**. Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution on the Church in the World of Today *Gaudium et Spes*, 36; 39. **[56](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-1K)**. Cf. Apostolic Exhortation *Christifideles Laici* (December 30, 1988), 32-44: *AAS* 81 (1989), 431-481. **[57](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-1L)**. Cf. Encyclical Letter *Laborem Exercens*, 20: *loc. cit.*, 629-632. **[58](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-1M)**. Cf Congregation for the Doctrine of the Faith, Instruction on Christian Freedom and Liberation *Libertatis Conscientia* (March 22, 1986): *AAS* 79 (1987), 554-599. **[59](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-1N)**. Cf. Discourse at the Headquarters of the E.C.W.A. on the occasion of the Tenth Anniversary of the "Appeal for the Sahel" (Ouagadougou, Burkina Faso, January 29, 1990): *AAS* 82 (1990), 816-821. **[60](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-1O)**. Cf. John XXIII, Encyclical Letter *Pacem in Terris*, III: *loc. cit.*, 286-288. **[61](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-1P)**. Cf. Encyclical Letter *Sollicitudo Rei Socialis*, 27-28: loc. cit., 547-550; Paul VI, Encyclical Letter *Populorum Progressio*, 43-44: *loc. cit.*, 278f. **[62](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-1Q)**. Cf. Encyclical Letter *Sollicitudo Rei Socialis*, 29-31: *loc. cit*., 550-556. **[63](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-1R)**. Cf. Helsinki Final Act and Vienna Accord; Leo XIII, Encyclical Letter *Libertas Praestantissimum*, 5: *loc. cit.*, 215-217. **[64](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-1S)**. Cf. Encyclical Letter *Redemptoris Missio* (December 7, 1990), 7: *L'Osservatore Romano*, January 23, 1991. **[65](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-1T)**. Cf. Encyclical Letter *Rerum Novarum: loc. cit*., 99-107; 131-133. **[66](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-1U)**.*Ibid*., 111-113f. **[67](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-1V)**. Cf. Pius XI, Encyclical Letter *Quadragesimo Anno*, II; *loc. cit*., 191; Pius XII, Radio Message on June 1,1941: *loc. cit.*, 199; John XXIII, Encyclical Letter *Mater et Magistra: loc. cit*., 428-429; Paul VI, Encyclical Letter *Populorum Progressio*, 22-24: *loc. cit.*, 268f. **[68](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-1W)**. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution on the Church in the World of Today *Gaudium et Spes*, 69; 71. **[69](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-1X)**. Cf. Discourse to Latin American Bishops at Puebla (January 28, 1979), III, 4: *AAS* 71 (1979), 199-201; Encyclical Letter *Laborem Exercens*, 14: *loc. cit.*, 612-616; Encyclical Letter *Sollicitudo Rei Socialis*, 42: *loc. cit*., 572-574. **[70](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-1Y)**. Cf. Encyclical Letter *Sollicitudo Rei Socialis*, 15: *loc. cit*., 528-531. **[71](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-1Z)**. Cf. Encyclical Letter *Laborem Exercens*, 21: *loc. cit.*, 632-634. **[72](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-20)**. Cf. Paul VI, Encyclical Letter *Populorum Progressio*, 33-42: *loc. cit.*, 273-278. **[73](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-21)**. Cf. Encyclical Letter *Laborem Exercens*, 7: *loc. cit.*, 592-594. **[74](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-22)**. Cf. *ibid*., 8: *loc. cit*., 594-598. **[75](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-23)**. Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution on the Church in the World of Today *Gaudium et Spes*, 35; Paul VI, Encyclical Letter *Populorum Progressio*, 19: *loc. cit*., 266f. **[76](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-24)**. Cf. Encyclical Letter *Sollicitudo Rei Socialis*, 34: *loc. cit.*, 559f.; Message for the 1990 World Day of Peace: *AAS* 82 (1990), 147-156. **[77](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-25)**. Cf. Apostolic Exhortation *Reconciliatio et Poenitentia* (December 2,1984),16:*AAS* 77 (1985), 213-217; Pius XI, Encyclical Letter *Quadragesimo Anno*, III: *loc. cit*., 219. **[78](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-26)**. Encyclical Letter *Sollicitudo Rei Socialis,* 25: *loc. cit.*, 544. **[79](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-27)**. Cf. *ibid*., 34: *loc. cit.*, 559f. **[80](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-28)**. Cf. Encyclical Letter *Redemptor Hominis* (March 4,1979),15: *AAS* 71 (1979), 286-289. **[81](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-29)**. Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution on the Church in the World of Today *Gaudium et Spes*, 24. **[82](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-2A)**. Cf. *ibid*., 41. **[83](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-2B)**. Cf. *ibid*., 26. **[84](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-2C)**. Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution on the Church in the World of Today *Gaudium et Spes*, 36; Paul VI, Apostolic Epistle *Octogesima Adveniens*, 2-5: *loc. cit.*, 402-405. **[85](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-2D)**. Cf. Encyclical Letter *Laborem Exercens*, 15: *loc. cit.*, 616-618. **[86](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-2E)**. Cf. *ibid*., 10: *loc. cit*., 600-602. **[87](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-2F)**. *Ibid*., 14: *loc. cit.*, 612-616. **[88](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-2G)**. Cf. *ibid*., 18: *loc. cit.*, 622-625. **[89](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-2H)**. Cf. Encyclical Letter *Rerum Novarum: loc. cit.*, 126-128. **[90](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-2I)**. *Ibid*., 121 f. **[91](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-2J)**. Cf. Leo XIII, Encyclical Letter *Libertas Praestantissimum*: *loc. cit.*, 224-226. **[92](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-2K)**. Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution on the Church in the World of Today *Gaudium et Spes*, 76. **[93](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-2L)**. Cf. *ibid*., 29; Pius XII, Christmas Radio Message on December 24, 1944: *AAS* 37 (1945), 10-20. **[94](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-2M)**. Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Declaration on Religious Freedom *Dignitatis Humanae*. **[95](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-2N)**. Cf. Encyclical Letter *Redemptoris Missio*, l l: *L'OsservatoreRomano*, January 23, 1991. **[96](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-2O)**. Cf. Encyclical Letter *Redemptor Hominis*, 17: *loc. cit.*, 270-272. **[97](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-2P)**. Cf. Message for the 1988 World Day of Peace: *loc. cit.*, 1572-1580; Message for the 1991 World Day of Peace: *L'OsservatoreRomano*, December 19, 1990; Second Vatican Ecumenical Council, Declaration on Religious Freedom *Dignitatis Humanae*, 1-2. **[98](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-2Q)**. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution on the Church in the World of Today *Gaudium et Spes*, 26. **[99](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-2R)**. Cf. *ibid*., 22. **[100](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-2S)**. Pius XI, Encyclical Letter *Quadragesimo Anno*, I: *loc. cit.*, 184-186. **[101](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-2T)**. Cf. Apostolic Exhortation *Familiaris Consortio* (November 22, 1981), 45: *AAS* 74 (1982), 136f. **[102](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-2U)**. Cf. Discourse to UNESCO (June 2, 1980): AAS 72 (1980), 735-752. **[103](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-2V)**. Cf. Encyclical Letter *Redemptoris Missio,* 39; 52 *L'Osservatore Romano*, January 23, 1991. **[104](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-2W)**. Cf. Benedict XV, Exhortation *Ubi Primum* (September 8, 1914): *AAS* 6 (1914), 501f.; Pius XI, Radio Message to the Catholic Faithful and to the entire world (September 29, 1938): *AAS* 30 (1938), 309f.; Pius XII, Radio Message to the entire world (August 24, 1939): *AAS* 31 (1939), 333-335; John XXIII, Encyclical Letter *Pacem in Terris*, III: *loc. cit.*, 285-289; Paul VI, Discourse at the United Nations (October 4, 1965): *AAS* 57 (1965), 877-885. **[105](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-2X)**. Cf. Paul VI, Encyclical Letter *Populorum Progressio*, 76-77: *loc. cit.,* 294f. **[106](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-2Y)**. Cf. Apostolic Exhortation *Familiaris Consortio*, 48: *loc. cit*., 139f. **[107](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-2Z)**. Encyclical Letter *Rerum Novarum: loc. cit.*, 107. **[108](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-30)**. Cf. Encyclical Letter *Redemptor Hominis,* 13: *loc. cit.*, 283. **[109](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-31)**. *Ibid*., 14: *loc. cit.*, 284f. **[110](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-32)**. Paul VI, Homily at the Final Public Session of the Second Vatican Ecumenical Council (December 7, 1965): *AAS* 58 (1966), 58. **[111](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-33)**. Encyclical Letter *Sollicitudo Rei Socialis*, 41: *loc. cit*., 571. **[112](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-34)**. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution on the Church in the World of Today *Gaudium et Spes*, 76; cf. John Paul II, Encyclical Letter *Redemptor Hominis*, 13: *loc. cit.*, 283. **[113](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-35)**. Encyclical Letter *Rerum Novarum*: *loc. cit*., 143. **[114](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-36)**. *Ibid*., 107. **[115](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-37)**. Cf. Encyclical Letter *Sollicitudo Rei Socialis*, 38: *loc. cit*., 564566. **[116](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/#-38)**. *Ibid*., 47: *loc. cit.,* 582. --- ![[maps/bibliography#^biblio-jpii-ca]] --- > [[jpii-ca-06|← Previous]] | [[centesimus-annus-toc|TOC]]