> [[sd-08-footnotes|← Previous]] | [[sd-08-footnotes|TOC]] | [[sd-08-footnotes-1b|Next →]] # Part 1 Footnotes (1 - 250) \[1\] Cf. John Paul II, Apostolic Letter *[Novo Millennio Ineunte](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/apost_letters/2001/documents/hf_jp-ii_apl_20010106_novo-millennio-ineunte.html)*, 1: *AAS* 93 (2001), 266. ^csdc-fn-1 \[2\] John Paul II, Encyclical Letter *[Redemptoris Missio](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_07121990_redemptoris-missio.html)*, 11: *AAS* 83 (1991), 260. ^csdc-fn-2 \[3\] *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.7.p8c|2419]]. ^csdc-fn-3 \[4\] John Paul II, Apostolic Letter *[Novo Millennio Ineunte](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/apost_letters/2001/documents/hf_jp-ii_apl_20010106_novo-millennio-ineunte.html)*, 50-51: *AAS* 93 (2001), 303-304. ^csdc-fn-4 \[5\] John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html)*, 41: *AAS* 80 (1988), 571-572. ^csdc-fn-5 \[6\] Cf. John Paul II, Post-Synodal Apostolic Exhortation *[Ecclesia in America](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/apost_exhortations/documents/hf_jp-ii_exh_22011999_ecclesia-in-america.html)*, 54: *AAS* 91 (1999), 790. ^csdc-fn-6 \[7\] Cf. John Paul II, Post-Synodal Apostolic Exhortation *[Ecclesia in America](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/apost_exhortations/documents/hf_jp-ii_exh_22011999_ecclesia-in-america.html)*, 54: *AAS* 91 (1999), 790; *Catechism of the Catholic Church*, [[00.prologue-6|24]]. ^csdc-fn-7 \[8\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 55: *AAS* 83 (1991), 860. ^csdc-fn-8 \[9\] John Paul II, Post-Synodal Apostolic Exhortation *[Christifideles Laici](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/apost_exhortations/documents/hf_jp-ii_exh_30121988_christifideles-laici.html)*, 15: *AAS* 81 (1989), 414. ^csdc-fn-9 \[10\] Second Vatican Ecumenical Council, Decree *[Christus Dominus](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_decree_19651028_christus-dominus_en.html)*, 12: *AAS* 58 (1966), 678. ^csdc-fn-10 \[11\] Second Vatican Ecumenical Council, Dogmatic Constitution *[Lumen Gentium](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19641121_lumen-gentium_en.html)*, 31: *AAS* 57 (1965), 37. ^csdc-fn-11 \[12\] Cf. Paul VI, Apostolic Letter *[Octogesima Adveniens](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/apost_letters/documents/hf_p-vi_apl_19710514_octogesima-adveniens.html)*, 4: *AAS* 63 (1971), 403. ^csdc-fn-12 \[13\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 92: *AAS* 58 (1966), 1113-1114. ^csdc-fn-13 \[14\] Second Vatican Ecumenical Council, Dogmatic Constitution *[Dei Verbum](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651118_dei-verbum_en.html)*, 2: *AAS* 58 (1966), 818. ^csdc-fn-14 \[15\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 3: *AAS* 58 (1966), 1026. ^csdc-fn-15 \[16\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 3: *AAS* 58 (1966), 1027. ^csdc-fn-16 \[17\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 10: *AAS* 58 (1966), 1032. ^csdc-fn-17 \[18\] John Paul II, *Address at General Audience* (19 October 1983), 2: *L'Osservatore Romano*, English edition, 24 October 1983, p. 9. ^csdc-fn-18 \[19\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 44: *AAS* 58 (1966), 1064. ^csdc-fn-19 \[20\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 3: *AAS* 58 (1966), 1026. ^csdc-fn-20 \[21\] Second Vatican Ecumenical Council, Dogmatic Constitution *[Lumen Gentium](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19641121_lumen-gentium_en.html)*, 1: *AAS* 57 (1965), 5. ^csdc-fn-21 \[22\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 30: *AAS* 58 (1966), 1050. ^csdc-fn-22 \[23\] Cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[3.1.1.6.p61|1789]], [[3.1.3.1.p6w|1970]], [[3.2.2.8.p8o|2510]]. ^csdc-fn-23 \[24\] *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.0.0.p78|2062]]. ^csdc-fn-24 \[25\] *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.0.0.p78|2070]]. ^csdc-fn-25 \[26\] John Paul II, Encyclical Letter *[Veritatis Splendor](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_06081993_veritatis-splendor.html)*, 97: *AAS* 85 (1993), 1209. ^csdc-fn-26 \[27\] These laws are found in *Ex* 23, *Deut* 15, *Lev* 25. ^csdc-fn-27 \[28\] Cf. John Paul II, Apostolic Letter *[Tertio Millennio Adveniente](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/apost_letters/1994/documents/hf_jp-ii_apl_19941110_tertio-millennio-adveniente.html)*, 13: *AAS* 87 (1995), 14. ^csdc-fn-28 \[29\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 13: *AAS* 58 (1966), 1035. ^csdc-fn-29 \[30\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Dogmatic Constitution *[Dei Verbum](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651118_dei-verbum_en.html)*, 4: *AAS* 58 (1966), 819. ^csdc-fn-30 \[31\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 10: *AAS* 58 (1966), 1033. ^csdc-fn-31 \[32\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Dogmatic Constitution *[Lumen Gentium](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19641121_lumen-gentium_en.html)*, 9: *AAS* 57 (1965), 12-14. ^csdc-fn-32 \[33\] John Paul II, Apostolic Letter *[Mulieris Dignitatem](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/apost_letters/1988/documents/hf_jp-ii_apl_19880815_mulieris-dignitatem.html)*, 7: *AAS* 80 (1988), 1666. ^csdc-fn-33 \[34\] John Paul II, Apostolic Letter *[Mulieris Dignitatem](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/apost_letters/1988/documents/hf_jp-ii_apl_19880815_mulieris-dignitatem.html)*, 7: *AAS* 80 (1988), 1665-1666. ^csdc-fn-34 \[35\] John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html)*, 40: *AAS* 80 (1988), 569. ^csdc-fn-35 \[36\] John Paul II, Apostolic Letter *[Mulieris Dignitatem](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/apost_letters/1988/documents/hf_jp-ii_apl_19880815_mulieris-dignitatem.html)*, 7: *AAS* 80 (1988), 1664. ^csdc-fn-36 \[37\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 24: *AAS* 58 (1966), 1045. ^csdc-fn-37 \[38\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 12: *AAS* 58 (1966), 1034. ^csdc-fn-38 \[39\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 22: *AAS* 58 (1966), 1043. ^csdc-fn-39 \[40\] Second Vatican Ecumenical Council, Dogmatic Constitution *[Dei Verbum](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651118_dei-verbum_en.html)*, 5: *AAS* 58 (1966), 819. ^csdc-fn-40 \[41\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 22: *AAS* 58 (1966), 1043. ^csdc-fn-41 \[42\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 22: *AAS* 58 (1966), 1043. ^csdc-fn-42 \[43\] *Catechism of the Catholic Church*, [[3.1.2.1.p6h|1888]]. ^csdc-fn-43 \[44\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html)*, 38: *AAS* 80 (1988), 565-566. ^csdc-fn-44 \[45\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 28: *AAS* 58 (1966), 1048. ^csdc-fn-45 \[46\] *Cf. Catechism of the Catholic Church*, [[3.1.2.1.p6h|1889]]. ^csdc-fn-46 \[47\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 37: *AAS* 58 (1966), 1055. ^csdc-fn-47 \[48\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 36: *AAS* 58 (1966), 1054; Second Vatican Ecumenical Council, Decree *[Apostolicam Actuositatem](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_decree_19651118_apostolicam-actuositatem_it.html)*, 7: *AAS* 58 (1966), 843-844. ^csdc-fn-48 \[49\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 36: *AAS* 58 (1966), 1054. ^csdc-fn-49 \[50\] Cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.4.p7w|2244]]. ^csdc-fn-50 \[51\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Dogmatic Constitution *[Dei Verbum](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651118_dei-verbum_en.html)*, 2: *AAS* 58 (1966), 818. ^csdc-fn-51 \[52\] John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 41: *AAS* 83 (1991), 844. ^csdc-fn-52 \[53\] John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 41: *AAS* 83 (1991), 844-845. ^csdc-fn-53 \[54\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 76: *AAS* 58 (1966), 1099. ^csdc-fn-54 \[55\] Second Vatican Ecumenical Council, Dogmatic Constitution *[Lumen Gentium](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19641121_lumen-gentium_en.html)*, 1: *AAS* 57 (1965), 5. ^csdc-fn-55 \[56\] Second Vatican Ecumenical Council, Dogmatic Constitution *[Lumen Gentium](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19641121_lumen-gentium_en.html)*, 5: *AAS* 57 (1965), 8. ^csdc-fn-56 \[57\] John Paul II, Encyclical Letter *[Redemptoris Missio](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_07121990_redemptoris-missio.html)*, 20: *AAS* 83 (1991), 267. ^csdc-fn-57 \[58\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 76: *AAS* 58 (1966), 1099; *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.4.p7w|2245]]. ^csdc-fn-58 \[59\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 76: *AAS* 58 (1966), 1099. ^csdc-fn-59 \[60\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 40: *AAS* 58 (1966), 1058. ^csdc-fn-60 \[61\] Cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.4.p7w|2244]]. ^csdc-fn-61 \[62\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 40: *AAS* 58 (1966), 1058. ^csdc-fn-62 \[63\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 11: *AAS* 58 (1966), 1033. ^csdc-fn-63 \[64\] Cf. Paul VI, Apostolic Letter *[Octogesima Adveniens](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/apost_letters/documents/hf_p-vi_apl_19710514_octogesima-adveniens.html)*, 37: *AAS* 63 (1971), 426-427. ^csdc-fn-64 \[65\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Redemptor Hominis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_04031979_redemptor-hominis.html)*, 11: *AAS* 71 (1979), 276: “The Fathers of the Church rightly saw in the various religions as it were so many reflections of the one truth, ‘seeds of the Word', attesting that, though the routes taken may be different, there is but a single goal to which is directed the deepest aspiration of the human spirit”. ^csdc-fn-65 \[66\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 38: *AAS* 58 (1966), 1055-1056. ^csdc-fn-66 \[67\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 39: *AAS* 58 (1966), 1057. ^csdc-fn-67 \[68\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 39: *AAS* 58 (1966), 1057. ^csdc-fn-68 \[69\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Redemptor Hominis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_04031979_redemptor-hominis.html)*, 13: *AAS* 71 (1979), 283-284. ^csdc-fn-69 \[70\] Cf. John Paul II, Apostolic Letter *[Novo Millennio Ineunte](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/apost_letters/2001/documents/hf_jp-ii_apl_20010106_novo-millennio-ineunte.html)*, 16-28: *AAS* 93 (2001), 276-285. ^csdc-fn-70 \[71\] John Paul II, Encyclical Letter *[Redemptoris Mater](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_25031987_redemptoris-mater.html)*, 37: *AAS* 79 (1987), 410. ^csdc-fn-71 \[72\] Congregation for the Doctrine of the Faith, Instruction *[Libertatis Conscientia](https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_19860322_freedom-liberation_en.html)*, 97: *AAS* 79 (1987), 597. ^csdc-fn-72 \[73\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 1: *AAS* 58 (1966), 1025-1026. ^csdc-fn-73 \[74\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 40: *AAS* 58 (1966), 1057-1059; John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 53-54: *AAS* 83 (1991), 859-860; John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html)*, 1: *AAS* 80 (1988), 513-514. ^csdc-fn-74 \[75\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 32: *AAS* 58 (1966), 1051. ^csdc-fn-75 \[76\] John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 54: *AAS* 83 (1991), 859. ^csdc-fn-76 \[77\] Cf. Paul VI, Encyclical Letter *[Populorum Progressio](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/encyclicals/documents/hf_p-vi_enc_26031967_populorum.html)*, 13: *AAS* 59 (1967), 263. ^csdc-fn-77 \[78\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 40: *AAS* 58 (1966), 1057-1059. ^csdc-fn-78 \[79\] John Paul II, Encyclical Letter *[Redemptor Hominis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_04031979_redemptor-hominis.html)*, 14: *AAS* 71 (1979), 284. ^csdc-fn-79 \[80\] *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.7.p8c|2419]]. ^csdc-fn-80 \[81\] Cf. John Paul II, Homily at Pentecost for the First Centenary of *Rerum Novarum* (19 May 1991): *AAS* 84 (1992), 282. ^csdc-fn-81 \[82\] Cf. Paul VI, Apostolic Exhortation *[Evangelii Nuntiandi](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/apost_exhortations/documents/hf_p-vi_exh_19751208_evangelii-nuntiandi.html)* 9, 30: *AAS* 68 (1976), 10-11; John Paul II, *Address to the Third General Conference of Latin American Bishops,* Puebla, Mexico (28 January 1979), III/4-7: *AAS* 71 (1979), 199-204; Congregation for the Doctrine of the Faith, Instruction *[Libertatis Conscientia](https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_19860322_freedom-liberation_en.html)*, 63-64, 80: *AAS* 79 (1987), 581-582, 590-591. ^csdc-fn-82 \[83\] John Paul II, Encyclical Letter *[Redemptor Hominis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_04031979_redemptor-hominis.html)*, 8: *AAS* 71 (1979), 270. ^csdc-fn-83 \[84\] Second Vatican Ecumenical Council, Dogmatic Constitution *[Lumen Gentium](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19641121_lumen-gentium_en.html)*, 48: *AAS* 57 (1965), 53. ^csdc-fn-84 \[85\] Cf. Paul VI, Encyclical Letter *[Evangelii Nuntiandi](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/apost_exhortations/documents/hf_p-vi_exh_19751208_evangelii-nuntiandi.html)*, 29: *AAS* 68 (1976), 25. ^csdc-fn-85 \[86\] Paul VI, Encyclical Letter *[Evangelii Nuntiandi](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/apost_exhortations/documents/hf_p-vi_exh_19751208_evangelii-nuntiandi.html)*, 31: *AAS* 68 (1976), 26. ^csdc-fn-86 \[87\] John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 54: *AAS* 83 (1991), 860. ^csdc-fn-87 \[88\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html)*, 41: *AAS* 80 (1988), 570-572. ^csdc-fn-88 \[89\] John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 5: *AAS* 83 (1991), 799. ^csdc-fn-89 \[90\] John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 54: *AAS* 83 (1991), 860. ^csdc-fn-90 \[91\] Cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.7.p8c|2420]]. ^csdc-fn-91 \[92\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 42: *AAS* 58 (1966), 1060. ^csdc-fn-92 \[93\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html)*, 41: *AAS* 80 (1988), 570-572. ^csdc-fn-93 \[94\] John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 54: *AAS* 83 (1991), 860. ^csdc-fn-94 \[95\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Declaration [*Dignitatis Humanae*,](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_decl_19651207_dignitatis-humanae_en.html) 14: *AAS* 58 (1966), 940; John Paul II, Encyclical Letter *[Veritatis Splendor](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_06081993_veritatis-splendor.html)*, 27, 64, 110: *AAS* 85 (1993), 1154-1155, 1183-1184, 1219-1220. ^csdc-fn-95 \[96\] John Paul II, *Message to the Secretary-General of the United Nations, on the occasion of the thirtieth anniversary of the Universal Declaration of Human Rights* (2 December 1978): *AAS* 71 (1979), 124. ^csdc-fn-96 \[97\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 5: *AAS* 83 (1991), 799. ^csdc-fn-97 \[98\] Cf. Paul VI, Apostolic Exhortation *[Evangelii Nuntiandi](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/apost_exhortations/documents/hf_p-vi_exh_19751208_evangelii-nuntiandi.html)*, 34: *AAS* 68 (1976), 28. ^csdc-fn-98 \[99\] *Code of Canon Law*, canon 747, § 2. ^csdc-fn-99 \[100\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Laborem Exercens](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_14091981_laborem-exercens.html)*, 3: *AAS* 73 (1981), 583-584. ^csdc-fn-100 \[101\] John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html)*, 41: *AAS* 80 (1988), 571. ^csdc-fn-101 \[102\] John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html)*, 41: *AAS* 80 (1988), 571. ^csdc-fn-102 \[103\] John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html)*, 41: *AAS* 80 (1988), 572. ^csdc-fn-103 \[104\] John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 59: *AAS* 83 (1991), 864-865. ^csdc-fn-104 \[105\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Fides et Ratio](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/it/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_14091998_fides-et-ratio.html)*: *AAS* 91 (1999), 5-88. ^csdc-fn-105 \[106\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Declaration *[Dignitatis Humanae](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_decl_19651207_dignitatis-humanae_en.html)*, 14: *AAS* 58 (1966), 940. ^csdc-fn-106 \[107\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Veritatis Splendor](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_06081993_veritatis-splendor.html)*, 13, 50, 79: *AAS* 85 (1993), 1143-1144, 1173-1174, 1197. ^csdc-fn-107 \[108\] John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 59: *AAS* 83 (1991), 864. ^csdc-fn-108 \[109\] In this regard, the foundation of the Pontifical Academy of Social Sciences is significant; in the *motu proprio* establishing the Academy one reads: “Social science research can effectively contribute to improving human relations, as has been shown by the progress achieved in various sectors of society especially during the century now drawing to a close. This is why the Church, ever concerned for man's true good, has turned with growing interest to this field of scientific research in order to obtain concrete information for fulfilling the duties of her Magisterium”: John Paul II, Motu Proprio *[Socialium Scientiarum](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/la/motu_proprio/documents/hf_jp-ii_motu-proprio_01011994_socialium-scientiarum.html)* (1 January 1994): *AAS* 86 (1994), 209. ^csdc-fn-109 \[110\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 54: *AAS* 83 (1991), 860. ^csdc-fn-110 \[111\] John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 59: *AAS* 83 (1991), 864. ^csdc-fn-111 \[112\] Second Vatican Ecumenical Council, Dogmatic Constitution *[Lumen Gentium](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19641121_lumen-gentium_en.html)*, 12: *AAS* 57 (1965), 16. ^csdc-fn-112 \[113\] Cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[3.1.3.3.p74|2034]]. ^csdc-fn-113 \[114\] Cf. Paul VI, Apostolic Letter *[Octogesima Adveniens](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/apost_letters/documents/hf_p-vi_apl_19710514_octogesima-adveniens.html)*, 3-5: *AAS* 63 (1971), 402-405. ^csdc-fn-114 \[115\] Cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[3.1.3.3.p74|2037]]. ^csdc-fn-115 \[116\] Cf. Congregation for the Doctrine of the Faith, Instruction *[Donum Veritatis](http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_19900524_theologian-vocation_en.html)*, 16-17, 23: *AAS* 82 (1990), 1557-1558, 1559-1560. ^csdc-fn-116 \[117\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 53: *AAS* 83 (1991), 859. ^csdc-fn-117 \[118\] Paul VI, Encyclical Letter *[Populorum Progressio](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/encyclicals/documents/hf_p-vi_enc_26031967_populorum.html)*, 13: *AAS* 59 (1967), 264. ^csdc-fn-118 \[119\] Cf. Paul VI, Apostolic Letter *[Octogesima Adveniens](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/apost_letters/documents/hf_p-vi_apl_19710514_octogesima-adveniens.html)*, 4: *AAS* 63 (1971), 403-404; John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html)*, 41: *AAS* 80 (1988), 570-572; *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.7.p8c|2423]]; Congregation for the Doctrine of the Faith, Instruction *[Libertatis Conscientia](https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_19860322_freedom-liberation_en.html)*, 72: *AAS* 79 (1987), 586. ^csdc-fn-119 \[120\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 25: *AAS* 58 (1966), 1045-1046. ^csdc-fn-120 \[121\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 76: *AAS* 58 (1966), 1099-1100; Pius XII, Radio Message for the fiftieth anniversary of *Rerum Novarum*: *AAS* 33 (1941), 196-197. ^csdc-fn-121 \[122\] Cf. Pius XI, Encyclical Letter *[Quadragesimo Anno](http://www.vatican.va/content/pius-xi/en/encyclicals/documents/hf_p-xi_enc_19310515_quadragesimo-anno.html): AAS* 23 (1931), 190; Pius XII, Radio Message for the fiftieth anniversary of *Rerum Novarum*: *AAS* 23 (1931), 196-197; Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 42: *AAS* 58 (1966), 1079; John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html)*, 41: *AAS* 80 (1988), 570-572; John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 53: *AAS* 83 (1991), 859; Congregation for the Doctrine of the Faith, Instruction *[Libertatis Conscientia](https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_19860322_freedom-liberation_en.html)*, 72: *AAS* 79 (1987), 585-586. ^csdc-fn-122 \[123\] John Paul II, Encyclical Letter *[Redemptor Hominis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_04031979_redemptor-hominis.html)*, 14: *AAS* 71 (1979), 284; cf. John Paul II, Address to the Third General Conference of Latin American Bishops, Puebla, Mexico (28 January 1979), III/2: *AAS* 71 (1979), 199. ^csdc-fn-123 \[124\] Paul VI, Encyclical Letter *[Populorum Progressio](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/encyclicals/documents/hf_p-vi_enc_26031967_populorum.html)*, 42: *AAS* 59 (1967), 278. ^csdc-fn-124 \[125\] Paul VI, Apostolic Exhortation *[Evangelii Nuntiandi](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/apost_exhortations/documents/hf_p-vi_exh_19751208_evangelii-nuntiandi.html)*, 9: *AAS* 68 (1976), 10. ^csdc-fn-125 \[126\] Paul VI, Encyclical Letter *[Populorum Progressio](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/encyclicals/documents/hf_p-vi_enc_26031967_populorum.html)*, 42: *AAS* 59 (1967), 278. ^csdc-fn-126 \[127\] Cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[3.1.3.3.p74|2039]]. ^csdc-fn-127 \[128\] Cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.7.p8e|2442]]. ^csdc-fn-128 \[129\] Cf. John Paul II, Post-Synodal Apostolic Exhortation *[Christifideles Laici](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/apost_exhortations/documents/hf_jp-ii_exh_30121988_christifideles-laici.html)*, 15: *AAS* 81 (1989), 413; Second Vatican Ecumenical Council, Dogmatic Constitution *[Lumen Gentium](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19641121_lumen-gentium_en.html)*, 31: *AAS* 57 (1965), 37. ^csdc-fn-129 \[130\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 43: *AAS* 58 (1966), 1061-1064; Paul VI, Encyclical Letter *[Populorum Progressio](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/encyclicals/documents/hf_p-vi_enc_26031967_populorum.html)*, 81: *AAS* 59 (1967), 296-297. ^csdc-fn-130 \[131\] Cf. John XXIII, Encyclical Letter *Mater et Magistra*: *AAS* 53 (1961), 453. ^csdc-fn-131 \[132\] Beginning with the Encyclical *[Pacem in Terris](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/en/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_11041963_pacem.html)* of John XXIII, the recipient is expressly identified in this manner in the initial address of such documents. ^csdc-fn-132 \[133\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html)*, 3: *AAS* 80 (1988), 515; Pius XII, Address to Participants in a Convention of the Catholic Action movement (29 April 1945), in *Discorsi e Radiomessaggi di Pio XII*, vol. VII, 37-38; John Paul II, Address at the international symposium “From *Rerum Novarum* to *Laborem Exercens*: towards the year 2000” (3 April 1982): *Insegnamenti di Giovanni Paolo II*, V, 1 (1982), 1095-1096. ^csdc-fn-133 \[134\] John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html)*, 3: *AAS* 80 (1988), 515. ^csdc-fn-134 \[135\] Cf. Congregation for the Doctrine of the Faith, Instruction *[Libertatis Conscientia](https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_19860322_freedom-liberation_en.html)*, 72: *AAS* 79 (1987), 585-586. ^csdc-fn-135 \[136\] John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html)*, 3: *AAS* 80 (1988), 515. ^csdc-fn-136 \[137\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 46: *AAS* 83 (1991), 850-851. ^csdc-fn-137 \[138\] Paul VI, Apostolic Letter *[Octogesima Adveniens](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/apost_letters/documents/hf_p-vi_apl_19710514_octogesima-adveniens.html)*, 42: *AAS* 63 (1971), 431. ^csdc-fn-138 \[139\] Cf. Pius XI, Encyclical Letter *[Quadragesimo Anno](http://www.vatican.va/content/pius-xi/en/encyclicals/documents/hf_p-xi_enc_19310515_quadragesimo-anno.html)*: *AAS* 23 (1931), 179; Pius XII, in his Radio Message for the fiftieth anniversary of *Rerum Novarum*: *AAS* 33 (1941), 197, speaks of “Catholic social doctrine” and, in the Encyclical Letter *Menti Nostrae* of 23 September 1950: *AAS* 42 (1950), 657, of “the Church's social doctrine”. John XXIII retains the expression “the Church's social doctrine” (Encyclical Letter *[Mater et Magistra](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/it/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_15051961_mater.html)*: *AAS* 53 \[1961\], 453; Encyclical Letter *[Pacem in Terris](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/en/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_11041963_pacem.html)*: *AAS* 55 \[1963\], 300-301) and also uses “Christian social doctrine” (Encyclical Letter *[Mater et Magistra](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/it/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_15051961_mater.html)*: *AAS* 53 \[1961\], 453) or even “Catholic social doctrine” (Encyclical Letter *[Mater et Magistra](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/it/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_15051961_mater.html)*: *AAS* 53 \[1961\], 454). ^csdc-fn-139 \[140\] Cf. Leo XIII, Encyclical Letter *[Rerum Novarum](http://www.vatican.va/content/leo-xiii/en/encyclicals/documents/hf_l-xiii_enc_15051891_rerum-novarum.html)*: *Acta Leonis XIII*, 11 (1892), 97-144. ^csdc-fn-140 \[141\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Laborem Exercens](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_14091981_laborem-exercens.html)*, 3: *AAS* 73 (1981), 583-584; John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html)*, 1: *AAS* 80 (1988), 513-514. ^csdc-fn-141 \[142\] Cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.7.p8c|2421]]. ^csdc-fn-142 \[143\] Cf. Leo XIII, Encyclical Letter *[Rerum Novarum](http://www.vatican.va/content/leo-xiii/en/encyclicals/documents/hf_l-xiii_enc_15051891_rerum-novarum.html)*: *Acta Leonis XIII*, 11 (1892), 97-144. ^csdc-fn-143 \[144\] Congregation for Catholic Education, *[Guidelines for the Study and Teaching of the Church's Social Doctrine in the Formation of Priests](http://www.humandevelopment.va/content/dam/sviluppoumano/pubblicazioni-documenti/archivio/dottrina-sociale-della-chiesa/orientamenti/ODSI_ENG.pdf)*, 20, Vatican Polyglot Press, Rome 1988, p. 24. ^csdc-fn-144 \[145\] Cf. Pius XI, Encyclical Letter *[Quadragesimo Anno](http://www.vatican.va/content/pius-xi/en/encyclicals/documents/hf_p-xi_enc_19310515_quadragesimo-anno.html)*, 39 *AAS* 23 (1931), 189; Pius XII, Radio Message for the fiftieth anniversary of *Rerum Novarum*: *AAS* 33 (1941), 198. ^csdc-fn-145 \[146\] John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 5: *AAS* 83 (1991), 799. ^csdc-fn-146 \[147\] John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 5: *AAS* 83 (1991), 799. ^csdc-fn-147 \[148\] John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 56: *AAS* 83 (1991), 862. ^csdc-fn-148 \[149\] John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 60: *AAS* 83 (1991), 865. ^csdc-fn-149 \[150\] John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 60: *AAS* 83 (1991), 865. ^csdc-fn-150 \[151\] Leo XIII, Encyclical Letter *[Rerum Novarum](http://www.vatican.va/content/leo-xiii/en/encyclicals/documents/hf_l-xiii_enc_15051891_rerum-novarum.html)*: *Acta Leonis XIII*, 11 (1892), 143; cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 56: *AAS* 83 (1991), 862. ^csdc-fn-151 \[152\] Cf. Pius XI, Encyclical Letter *[Quadragesimo Anno](http://www.vatican.va/content/pius-xi/en/encyclicals/documents/hf_p-xi_enc_19310515_quadragesimo-anno.html)*: *AAS* 23 (1931), 177-228. ^csdc-fn-152 \[153\] Cf. Pius XI, Encyclical Letter *[Quadragesimo Anno](http://www.vatican.va/content/pius-xi/en/encyclicals/documents/hf_p-xi_enc_19310515_quadragesimo-anno.html)*: *AAS* 23 (1931), 186-189. ^csdc-fn-153 \[154\] Congregation for Catholic Education, *[Guidelines for the Study and Teaching of the Church's Social Doctrine in the Formation of Priests](http://www.humandevelopment.va/content/dam/sviluppoumano/pubblicazioni-documenti/archivio/dottrina-sociale-della-chiesa/orientamenti/ODSI_ENG.pdf)*, 21, Vatican Polyglot Press, Rome 1988, p. 24. ^csdc-fn-154 \[155\] Cf. Pius XI, Encyclical Letter *Non Abbiamo Bisogno*: *AAS* 23 (1931), 285-312. ^csdc-fn-155 \[156\] The official German text can be found in *AAS* 29 (1937), 145-167. ^csdc-fn-156 \[157\] Pius XI, Address to Belgian Radio Journalists (6 September 1938), in John Paul II, [Address to international leaders of the Anti-Defamation League of B'nai B'rith](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/1984/march/documents/hf_jp-ii_spe_19840322_anti-defamation-league.html) (22 March 1984): *L'Osservatore Romano*, English edition, 26 March 1984, pp. 8, 11. ^csdc-fn-157 \[158\] The official Latin text can be found in *AAS* 29 (1937), 65-106. ^csdc-fn-158 \[159\] Cf. Pius XI, Encyclical Letter *[Divini Redemptoris](http://www.vatican.va/content/pius-xi/it/encyclicals/documents/hf_p-xi_enc_19370319_divini-redemptoris.html)*: *AAS* 29 (1937), 130. ^csdc-fn-159 \[160\] Cf. Pius XII, Christmas Radio Messages: on peace and the international order, 1939, *AAS* 32 (1940), 5-13; 1940, *AAS* 33 (1941), 5-14; 1941, *AAS* 34 (1942), 10-21; 1945, *AAS* 38 (1946), 15-25; 1946, *AAS* 39 (1947), 7-17; 1948, *AAS* 41 (1949), 8-16; 1950, *AAS* 43 (1951), 49-59; 1951, *AAS* 44 (1952), 5-15; 1954, *AAS* 47 (1955), 15-28; 1955, *AAS* 48 (1956), 26-41; on the order within nations, 1942, *AAS* 35 (1943), 9-24; on democracy, 1944, *AAS* 37 (1945), 10-23; on the function of Christian civilization, 1 September 1944, *AAS* 36 (1944), 249-258; on making a return to God in generosity and brotherhood, 1947, *AAS* 40 (1948), 8-16; on the year of the great return and of great forgiveness, 1949, *AAS* 42 (1950), 121-133; on the depersonalization of man, 1952, *AAS* 45 (1953), 33-46; on the role of progress in technology and peace among peoples, 1953, *AAS* 46 (1954), 5-16. ^csdc-fn-160 \[161\] Congregation for Catholic Education, *[Guidelines for the Study and Teaching of the Church's Social Doctrine in the Formation of Priests](http://www.humandevelopment.va/content/dam/sviluppoumano/pubblicazioni-documenti/archivio/dottrina-sociale-della-chiesa/orientamenti/ODSI_ENG.pdf)*, 22, Vatican Polyglot Press, Rome 1988, p. 25. ^csdc-fn-161 \[162\] Congregation for Catholic Education, *[Guidelines for the Study and Teaching of the Church's Social Doctrine in the Formation of Priests](http://www.humandevelopment.va/content/dam/sviluppoumano/pubblicazioni-documenti/archivio/dottrina-sociale-della-chiesa/orientamenti/ODSI_ENG.pdf)*, 22, Vatican Polyglot Press, Rome 1988, p. 25. ^csdc-fn-162 \[163\] Cf. John XXIII, Encyclical Letter *[Pacem in Terris](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/en/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_11041963_pacem.html)*: *AAS* 55 (1963), 267-269, 278-279, 291, 295-296. ^csdc-fn-163 \[164\] Cf. John XXIII, Encyclical Letter *[Mater et Magistra](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/en/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_15051961_mater.html)*: *AAS* 53 (1961), 401-464. ^csdc-fn-164 \[165\] Congregation for Catholic Education, *[Guidelines for the Study and Teaching of the Church's Social Doctrine in the Formation of Priests](http://www.humandevelopment.va/content/dam/sviluppoumano/pubblicazioni-documenti/archivio/dottrina-sociale-della-chiesa/orientamenti/ODSI_ENG.pdf)*, 23, Vatican Polyglot Press, Rome 1988, p. 26. ^csdc-fn-165 \[166\] Cf. John XXIII Encyclical Letter *[Mater et Magistra](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/en/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_15051961_mater.html)*: *AAS* 53 (1961), 415-418. ^csdc-fn-166 \[167\] Cf. John XXIII, Encyclical Letter *[Pacem in Terris](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/en/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_11041963_pacem.html)*: *AAS* 55 (1963), 257-304. ^csdc-fn-167 \[168\] John XXIII, Encyclical Letter *[Pacem in Terris](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/en/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_11041963_pacem.html)*, Title: *AAS* 55 (1963), 257. ^csdc-fn-168 \[169\] John XXIII, Encyclical Letter *[Pacem in Terris](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/en/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_11041963_pacem.html)*: *AAS* 55 (1963), 301. ^csdc-fn-169 \[170\] Cf. John XXIII, Encyclical Letter *[Pacem in Terris](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/en/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_11041963_pacem.html)*: *AAS* 55 (1963), 294. ^csdc-fn-170 \[171\] Cf. Cardinal Maurice Roy, Letter to Paul VI and Document on the occasion of the tenth anniversary of *[Pacem in Terris](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/en/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_11041963_pacem.html)*, *L'Osservatore Romano*, English edition, 19 April 1973, pp. 1-8. ^csdc-fn-171 \[172\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*: *AAS* 58 (1966), 1025-1120. ^csdc-fn-172 \[173\] Congregation for Catholic Education, *[Guidelines for the Study and Teaching of the Church's Social Doctrine in the Formation of Priests](http://www.humandevelopment.va/content/dam/sviluppoumano/pubblicazioni-documenti/archivio/dottrina-sociale-della-chiesa/orientamenti/ODSI_ENG.pdf)*, 24, Vatican Polyglot Press, Rome 1988, p. 28. ^csdc-fn-173 \[174\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 1: *AAS* 58 (1966), 1026. ^csdc-fn-174 \[175\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 40: *AAS* 58 (1966), 1058. ^csdc-fn-175 \[176\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 24: *AAS* 58 (1966), 1045. ^csdc-fn-176 \[177\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 25: *AAS* 58 (1966), 1045. ^csdc-fn-177 \[178\] Congregation for Catholic Education, *[Guidelines for the Study and Teaching of the Church's Social Doctrine in the Formation of Priests](http://www.humandevelopment.va/content/dam/sviluppoumano/pubblicazioni-documenti/archivio/dottrina-sociale-della-chiesa/orientamenti/ODSI_ENG.pdf)*, 24, Vatican Polyglot Press, Rome 1988, p. 29. ^csdc-fn-178 \[179\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Declaration *[Dignitatis Humanae](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_decl_19651207_dignitatis-humanae_en.html)*: *AAS* 58 (1966), 929-946. ^csdc-fn-179 \[180\] Paul VI, Encyclical Letter *[Populorum Progressio](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/encyclicals/documents/hf_p-vi_enc_26031967_populorum.html)*, 76-80: *AAS* 59 (1967), 294-296. ^csdc-fn-180 \[181\] Cf. Paul VI, Encyclical Letter *[Populorum Progressio](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/encyclicals/documents/hf_p-vi_enc_26031967_populorum.html)*: *AAS* 59 (1967), 257-299. ^csdc-fn-181 \[182\] Congregation for Catholic Education, *[Guidelines for the Study and Teaching of the Church's Social Doctrine in the Formation of Priests](http://www.humandevelopment.va/content/dam/sviluppoumano/pubblicazioni-documenti/archivio/dottrina-sociale-della-chiesa/orientamenti/ODSI_ENG.pdf)*, 25, Vatican Polyglot Press, Rome 1988, p. 29. ^csdc-fn-182 \[183\] Paul VI, Encyclical Letter *[Populorum Progressio](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/encyclicals/documents/hf_p-vi_enc_26031967_populorum.html)*, 21: *AAS* 59 (1967), 267. ^csdc-fn-183 \[184\] Paul VI, Encyclical Letter *[Populorum Progressio](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/encyclicals/documents/hf_p-vi_enc_26031967_populorum.html)*, 42: *AAS* 59 (1967), 278. ^csdc-fn-184 \[185\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 90: *AAS* 58 (1966), 1112. ^csdc-fn-185 \[186\] Cf. Paul VI, Apostolic Letter *[Octogesima Adveniens](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/apost_letters/documents/hf_p-vi_apl_19710514_octogesima-adveniens.html)*: *AAS* 63 (1971), 401-441. ^csdc-fn-186 \[187\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Laborem Exercens](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_14091981_laborem-exercens.html)*: *AAS* 73 (1981), 577-647. ^csdc-fn-187 \[188\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html)*: *AAS* 80 (1988), 513-586. ^csdc-fn-188 \[189\] Congregation for Catholic Education, *[Guidelines for the Study and Teaching of the Church's Social Doctrine in the Formation of Priests](http://www.humandevelopment.va/content/dam/sviluppoumano/pubblicazioni-documenti/archivio/dottrina-sociale-della-chiesa/orientamenti/ODSI_ENG.pdf)*, 26, Vatican Polyglot Press, Rome 1988, p. 32. ^csdc-fn-189 \[190\] Congregation for Catholic Education, *[Guidelines for the Study and Teaching of the Church's Social Doctrine in the Formation of Priests](http://www.humandevelopment.va/content/dam/sviluppoumano/pubblicazioni-documenti/archivio/dottrina-sociale-della-chiesa/orientamenti/ODSI_ENG.pdf)*, 26, Vatican Polyglot Press, Rome 1988, p. 32. ^csdc-fn-190 \[191\] John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html)*, 39: *AAS* 80 (1988), 568. ^csdc-fn-191 \[192\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*: *AAS* 83 (1991), 793-867. ^csdc-fn-192 \[193\] John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 10: *AAS* 83 (1991), 805. ^csdc-fn-193 \[194\] Congregation for Catholic Education, *[Guidelines for the Study and Teaching of the Church's Social Doctrine in the Formation of Priests](http://www.humandevelopment.va/content/dam/sviluppoumano/pubblicazioni-documenti/archivio/dottrina-sociale-della-chiesa/orientamenti/ODSI_ENG.pdf)*, 27, Vatican Polyglot Press, Rome 1988, p. 33. ^csdc-fn-194 \[195\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 4: *AAS* 58 (1966), 1028. ^csdc-fn-195 \[196\] John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html)*, 1: *AAS* 80 (1988), 514; cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.7.p8c|2422]]. ^csdc-fn-196 \[197\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html),* 22: *AAS* 58 (1966), 1042. ^csdc-fn-197 \[198\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Redemptor Hominis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_04031979_redemptor-hominis.html)*, 14: *AAS* 71 (1979), 284. ^csdc-fn-198 \[199\] Cf. *Catechism of the Catholic Church,* [[3.1.2.3.p6o|1931]]. ^csdc-fn-199 \[200\] Congregation for Catholic Education, *[Guidelines for the Study and Teaching of the Church's Social Doctrine in the Formation of Priests](http://www.humandevelopment.va/content/dam/sviluppoumano/pubblicazioni-documenti/archivio/dottrina-sociale-della-chiesa/orientamenti/ODSI_ENG.pdf)*, 35, Vatican Polyglot Press, Rome 1988, p. 39. ^csdc-fn-200 \[201\] Pius XII, Radio Message of 24 December 1944, 5: *AAS* 37 (1945), 12. ^csdc-fn-201 \[202\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 11: *AAS* 83 (1991), 807. ^csdc-fn-202 \[203\] Cf. John XXIII, Encyclical Letter *[Mater et Magistra](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/it/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_15051961_mater.html)*: *AAS* 53 (1961), 453, 459. ^csdc-fn-203 \[204\] *Catechism of the Catholic Church*, [[1.2.1.1.6.p1b|357]]. ^csdc-fn-204 \[205\] Cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[1.2.1.1.6.p1b|356]], [[1.2.1.1.6.p1b|358]]. ^csdc-fn-205 \[206\] *Catechism of the Catholic Church*, title of Chapter 1, Section 1, Part 1; cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 12: *AAS* 58 (1966), 1034; John Paul II, Encyclical Letter *[Evangelium Vitae](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_25031995_evangelium-vitae.html)*, 34: *AAS* 87 (1995), 440. ^csdc-fn-206 \[207\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Evangelium Vitae](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_25031995_evangelium-vitae.html)*, 35: *AAS* 87 (1995), 440-441; *Catechism of the Catholic Church*, [[3.1.1.2.p5k|1721]]. ^csdc-fn-207 \[208\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 12: *AAS* 58 (1966), 1034. ^csdc-fn-208 \[209\] Cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[1.2.1.1.6.p1b|369]]. ^csdc-fn-209 \[210\] John Paul II, Encyclical Letter *[Evangelium Vitae](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_25031995_evangelium-vitae.html)*, 35: *AAS* 87 (1995), 440. ^csdc-fn-210 \[211\] Cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.6.p84|2334]]. ^csdc-fn-211 \[212\] Cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[1.2.1.1.6.p1b|371]]. ^csdc-fn-212 \[213\] Cf. John Paul II, Letter to Families *[Gratissimam Sane](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/it/letters/1994/documents/hf_jp-ii_let_02021994_families.html)*, 6, 8, 14, 16, 19-20: *AAS* 86 (1994), 873-874, 876-878, 899-903, 910-919. ^csdc-fn-213 \[214\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 50-51: *AAS* 58 (1966), 1070-1072. ^csdc-fn-214 \[215\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Evangelium Vitae](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_25031995_evangelium-vitae.html)*, 19: *AAS* 87 (1995), 421-422. ^csdc-fn-215 \[216\] Cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.5.p7y|2258]]. ^csdc-fn-216 \[217\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 27: *AAS* 58 (1966), 1047-1048; *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.5.p7z|2259]]-[[3.2.2.5.p7z|2261]]. ^csdc-fn-217 \[218\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Fides et Ratio](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/it/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_14091998_fides-et-ratio.html)*, proem: *AAS* 91 (1999), 5. ^csdc-fn-218 \[219\] Cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[1.2.1.1.6.p1b|373]]. ^csdc-fn-219 \[220\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Evangelium Vitae](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_25031995_evangelium-vitae.html)*, 34: *AAS* 87 (1995), 438-440. ^csdc-fn-220 \[221\] Saint Augustine, *Confessions*, I, 1: PL 32, 661: “Tu excitas, ut laudare te delectet; quia fecisti nos ad te, et inquietum est cor nostrum, donec requiescat in te”. ^csdc-fn-221 \[222\] Cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[3.1.1.8.p6a|1850]]. ^csdc-fn-222 \[223\] *Catechism of the Catholic Church*, [[1.2.1.1.p1c|404]]. ^csdc-fn-223 \[224\] John Paul II, Apostolic Exhortation *[Reconciliatio et Paenitentia](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/apost_exhortations/documents/hf_jp-ii_exh_02121984_reconciliatio-et-paenitentia.html)*, 2: *AAS* 77 (1985), 188; cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[3.1.1.8.p6a|1849]]. ^csdc-fn-224 \[225\] John Paul II, Apostolic Exhortation *[Reconciliatio et Paenitentia](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/apost_exhortations/documents/hf_jp-ii_exh_02121984_reconciliatio-et-paenitentia.html)*, 15: *AAS* 77 (1985), 212-213. ^csdc-fn-225 \[226\] John Paul II, Apostolic Exhortation *[Reconciliatio et Paenitentia](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/apost_exhortations/documents/hf_jp-ii_exh_02121984_reconciliatio-et-paenitentia.html)*, 16: *AAS* 77 (1985), 214. The text explains moreover that there is a *law of descent*, which is a kind of *communion of sin*, in which a soul that lowers itself through sin drags down with it the Church and, in some way, the entire world; to this law there corresponds a *law of ascent*, the profound and magnificent mystery of the *communion of saints*, thanks to which every soul that rises above itself also raises the world. ^csdc-fn-226 \[227\] John Paul II, Apostolic Exhortation *[Reconciliatio et Paenitentia](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/apost_exhortations/documents/hf_jp-ii_exh_02121984_reconciliatio-et-paenitentia.html)*, 16: *AAS* 77 (1985), 216. ^csdc-fn-227 \[228\] Cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[3.1.1.8.p6d|1869]]. ^csdc-fn-228 \[229\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html)*, 36: *AAS* 80 (1988), 561-563. ^csdc-fn-229 \[230\] John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html)*, 37: *AAS* 80 (1988), 563. ^csdc-fn-230 \[231\] John Paul II, Apostolic Exhortation *[Reconciliatio et Paenitentia](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/apost_exhortations/documents/hf_jp-ii_exh_02121984_reconciliatio-et-paenitentia.html)*, 10: *AAS* 77 (1965), 205. ^csdc-fn-231 \[232\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 22: *AAS* 58 (1966), 1042. ^csdc-fn-232 \[233\] Cf. Paul VI, Apostolic Letter *[Octogesima Adveniens](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/apost_letters/documents/hf_p-vi_apl_19710514_octogesima-adveniens.html)*, 26-39: *AAS* 63 (1971), 420-428. ^csdc-fn-233 \[234\] Pius XII, Encyclical Letter *[Summi Pontificatus](http://www.vatican.va/content/pius-xii/en/encyclicals/documents/hf_p-xii_enc_20101939_summi-pontificatus.html)*: *AAS* 31 (1939), 463. ^csdc-fn-234 \[235\] John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 13: *AAS* 83 (1991), 809. ^csdc-fn-235 \[236\] Paul VI, Apostolic Letter *[Octogesima Adveniens](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/apost_letters/documents/hf_p-vi_apl_19710514_octogesima-adveniens.html)*, 27: *AAS* 63 (1971), 421. ^csdc-fn-236 \[237\] John Paul II, Encyclical Letter *[Redemptor Hominis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_04031979_redemptor-hominis.html)*, 14: *AAS* 71 (1979), 284. ^csdc-fn-237 \[238\] Cf. Fourth Lateran Ecumenical Council, Chapter 1, *De Fide Catholica*: DS 800, p. 259; First Vatican Ecumenical Council, *[[dei-filius-v1|Dei Filius]]*, c. 1: *De Deo rerum omnium Creatore*: DS 3002, p. 587; First Vatican Ecumenical Council, canons 2, 5: DS 3022, 3025, pp. 592, 593. ^csdc-fn-238 \[239\] John Paul II, Encyclical Letter *[Veritatis Splendor](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_06081993_veritatis-splendor.html)*, 48: *AAS* 85 (1993), 1172. ^csdc-fn-239 \[240\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 14: *AAS* 58 (1966), 1035; cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[1.2.1.1.6.p1b|364]]. ^csdc-fn-240 \[241\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 14: *AAS* 58 (1966), 1035. ^csdc-fn-241 \[242\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 14: *AAS* 58 (1966), 1036; cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[1.2.1.1.6.p1b|363]], [[3.1.1.1.p5g|1703]]. ^csdc-fn-242 \[243\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 15: *AAS* 58 (1966), 1036. ^csdc-fn-243 \[244\] *Catechism of the Catholic Church*, [[1.2.1.1.6.p1b|365]]. ^csdc-fn-244 \[245\] Saint Thomas Aquinas, *Commentum in tertium librum Sententiarum*, d. 27, q. 1, a. 4: “Ex utraque autem parte res immateriales infinitatem habent quodammodo, quia sunt quodammodo omnia, sive inquantum essentia rei immaterialis est exemplar et similitudo omnium, sicut in Deo accidit, sive quia habet similitudinem omnium vel actu vel potentia, sicut accidit in Angelis et animabus”; cf. Saint Thomas Aquinas, *Summa Theologiae*, I, q. 75, a. 5: Ed. Leon. 5, 201-203. ^csdc-fn-245 \[246\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 26: *AAS* 58 (1966), 1046-1047. ^csdc-fn-246 \[247\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 27: *AAS* 58 (1966), 1047. ^csdc-fn-247 \[248\] Cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.4.p7w|2235]]. ^csdc-fn-248 \[249\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 24: *AAS* 58 (1966), 1045; *Catechism of the Catholic Church*, [[1.1.1.0.p9|27]], [[1.2.1.1.6.p1b|356]], [[1.2.1.1.6.p1b|358]]. ^csdc-fn-249 \[250\] *Catechism of the Catholic Church*, [[3.1.1.1.p5g|1706]]. ^csdc-fn-250 --- --- ![[maps/bibliography#^biblio-csdc]] > [[sd-08-footnotes|← Previous]] | [[sd-08-footnotes|TOC]] | [[sd-08-footnotes-1b|Next →]]