> [[sd-08-footnotes-2a|← Previous]] | [[sd-08-footnotes|TOC]] | [[sd-08-footnotes-3|Next →]]
# Part 2 Footnotes (800-1104)
\[800\] Cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[3.1.2.2.p6j|1898]]; Saint Thomas Aquinas, *De Regno. Ad Regem Cypri*, I, 1: Ed. Leon. 42, 450: “Si igitur naturale est homini quod in societate multorum uiuat, necesse est in omnibus esse aliquid per quod multitudo regatur. Multis enim existentibus hominibus et unoquoque id quod est sibi congruum prouidente, multitudo in diuersa dispergetur nisi etiam esset aliquid de eo quod ad bonum multitudinis pertinet curam habens, sicut et corpus hominis et cuiuslibet animalis deflueret nisi esset aliqua uis regitiua communis in corpore, quae ad bonum commune omnium membrorum intenderet. Quod considerans Salomon dixit: ‘Ubi non est gubernator, dissipabitur populus' “. ^csdc-fn-800
\[801\] Cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[3.1.2.2.p6j|1897]]; John XXIII, Encyclical Letter *[Pacem in Terris](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/en/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_11041963_pacem.html)*: *AAS* 55 (1963), 279. ^csdc-fn-801
\[802\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 74: *AAS* 58 (1966), 1096. ^csdc-fn-802
\[803\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 46: *AAS* 83 (1991), 850851; John XXIII, Encyclical Letter *[Pacem in Terris](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/en/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_11041963_pacem.html)*: *AAS* 55 (1963), 271. ^csdc-fn-803
\[804\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 74: *AAS* 58 (1966), 1095-1097. ^csdc-fn-804
\[805\] John XXIII, Encyclical Letter *[Pacem in Terris](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/en/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_11041963_pacem.html)*: *AAS* 55 (1963), 270; cf. Pius XII, Christmas Radio Message of 24 December 1944: *AAS* 37 (1945), 15; *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.4.p7w|2235]]. ^csdc-fn-805
\[806\] John XXIII, Encyclical Letter *[Mater et Magistra](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/it/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_15051961_mater.html)*: *AAS* 53 (1961), 449-450. ^csdc-fn-806
\[807\] John XXIII, Encyclical Letter *[Mater et Magistra](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/it/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_15051961_mater.html)*: *AAS* 53 (1961), 450. ^csdc-fn-807
\[808\] Cf. John XXIII, Encyclical Letter *[Pacem in Terris](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/en/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_11041963_pacem.html)*: *AAS* 55 (1963), 269-270. ^csdc-fn-808
\[809\] Cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[3.1.2.2.p6j|1902]]. ^csdc-fn-809
\[810\] Cf. John XXIII, Encyclical Letter *[Pacem in Terris](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/en/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_11041963_pacem.html)*: *AAS* 55 (1963), 258-259. ^csdc-fn-810
\[811\] Cf. Pius XII, Encyclical Letter *[Summi Pontificatus](http://www.vatican.va/content/pius-xii/en/encyclicals/documents/hf_p-xii_enc_20101939_summi-pontificatus.html)*: *AAS* 31 (1939), 432-433. ^csdc-fn-811
\[812\] John Paul II, Encyclical Letter *[Evangelium Vitae](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_25031995_evangelium-vitae.html)*, 71: *AAS* 87 (1995), 483. ^csdc-fn-812
\[813\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Evangelium Vitae](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_25031995_evangelium-vitae.html)*, 70: *AAS* 87 (1995), 481483; John XXIII, Encyclical Letter *[Pacem in Terris](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/en/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_11041963_pacem.html)*: *AAS* 55 (1963), 258-259, 279-280. ^csdc-fn-813
\[814\] Cf. Pius XII, Encyclical Letter *[Summi Pontificatus](http://www.vatican.va/content/pius-xii/en/encyclicals/documents/hf_p-xii_enc_20101939_summi-pontificatus.html)*: *AAS* 31 (1939), 423. ^csdc-fn-814
\[815\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Evangelium Vitae](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_25031995_evangelium-vitae.html)*, 70: *AAS* 87 (1995), 481483; John Paul II, Encyclical Letter *[Veritatis Splendor](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_06081993_veritatis-splendor.html)*, 97, 99: *AAS* 85 (1993), 12091211; Congregation for the Doctrine of the Faith, *[Doctrinal Note on Some Questions Regarding the Participation of Catholics in Political Life](https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20021124_politica_en.html)* (24 November 2002), 5-6, Libreria Editrice Vaticana, Vatican City 2002, pp. 11-14. ^csdc-fn-815
\[816\] Saint Thomas Aquinas, *Summa Theologiae*, I-II, q. 93, a. 3, ad 2um: Ed. Leon. 7, 164: “Lex humana intantum habet rationem legis, inquantum est secundum rationem rectam: et secundum hoc manifestum est quod a lege aeterna derivatur. Inquantum vero a ratione recedit, sic dicitur lex iniqua: et sic non habet rationem legis, sed magis violentiae cuiusdam”. ^csdc-fn-816
\[817\] Cf. John XXIII, Encyclical Letter *[Pacem in Terris](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/en/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_11041963_pacem.html)*: *AAS* 55 (1963), 270. ^csdc-fn-817
\[818\] Cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[3.1.2.2.p6j|1899]]-[[3.1.2.2.p6j|1900]]. ^csdc-fn-818
\[819\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 74: *AAS* 58 (1966), 1095-1097; *Catechism of the Catholic Church*, [[3.1.2.2.p6j|1901]]. ^csdc-fn-819
\[820\] Cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.4.p7w|2242]]. ^csdc-fn-820
\[821\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Evangelium Vitae](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_25031995_evangelium-vitae.html)*, 73: *AAS* 87 (1995), 486-487. ^csdc-fn-821
\[822\] John Paul II, Encyclical Letter *[Evangelium Vitae](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_25031995_evangelium-vitae.html)*, 74: *AAS* 87 (1995), 488. ^csdc-fn-822
\[823\] Saint Thomas Aquinas, *Summa Theologiae*, II-II, q. 104, a. 6, ad 3um: Ed. Leon. 9, 392: “principibus saecularibus intantum homo oboedire tenetur, inquantum ordo iustitiae requirit”. ^csdc-fn-823
\[824\] *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.4.p7w|2243]]. ^csdc-fn-824
\[825\] Paul VI, Encyclical Letter *[Populorum Progressio](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/encyclicals/documents/hf_p-vi_enc_26031967_populorum.html)*, 31: *AAS* 59 (1967), 272. ^csdc-fn-825
\[826\] Congregation for the Doctrine of the Faith, Instruction *[Libertatis Conscientia](https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_19860322_freedom-liberation_en.html)*, 79: *AAS* 79 (1987), 590. ^csdc-fn-826
\[827\] Cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.5.p7z|2266]]. ^csdc-fn-827
\[828\] John Paul II, *[Address to the Italian Association of Judges](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/2000/jan-mar/documents/hf_jp-ii_spe_20000331_magistrati.html)* (31 March 2000), 4: *AAS* 92 (2000), 633. ^csdc-fn-828
\[829\] Cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.5.p7z|2266]]. ^csdc-fn-829
\[830\] John Paul II, Address to the International Committee of the Red Cross, Geneva (15 June 1982), 5: *L'Osservatore Romano*, English edition, 26 July 1982, p. 3. ^csdc-fn-830
\[831\] John Paul II, *[Address to the Italian Association of Judges](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/2000/jan-mar/documents/hf_jp-ii_spe_20000331_magistrati.html)* (31 March 2000), 4: *AAS* 92 (2000), 633. ^csdc-fn-831
\[832\] John Paul II, *[Address to the Italian Association of Judges](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/2000/jan-mar/documents/hf_jp-ii_spe_20000331_magistrati.html)* (31 March 2000), 4: *AAS* 92 (2000), 633. ^csdc-fn-832
\[833\] John Paul II, Encyclical Letter *[Evangelium Vitae](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_25031995_evangelium-vitae.html)*, 27: *AAS* 87 (1995), 432. ^csdc-fn-833
\[834\] *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.5.p7z|2267]]. ^csdc-fn-834
\[835\] *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.5.p7z|2267]]. ^csdc-fn-835
\[836\] John Paul II, Encyclical Letter *[Evangelium Vitae](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_25031995_evangelium-vitae.html)*, 56: *AAS* 87 (1995), 464; cf. also John Paul II, Message for the 2001 World Day of Peace, 19: *AAS* 93 (2001), 244, where recourse to the death penalty is described as “unnecessary”. ^csdc-fn-836
\[837\] John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 46: *AAS* 83 (1991), 850. ^csdc-fn-837
\[838\] John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 46: *AAS* 83 (1991), 850. ^csdc-fn-838
\[839\] John Paul II, Encyclical Letter *[Evangelium Vitae](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_25031995_evangelium-vitae.html)*, 70: *AAS* 87 (1995), 482. ^csdc-fn-839
\[840\] John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 44: *AAS* 83 (1991), 848. ^csdc-fn-840
\[841\] Cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.4.p7w|2236]]. ^csdc-fn-841
\[842\] Cf. John Paul II, Post-Synodal Apostolic Exhortation *[Christifideles Laici](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/apost_exhortations/documents/hf_jp-ii_exh_30121988_christifideles-laici.html)*, 42: *AAS* 81 (1989), 472-476. ^csdc-fn-842
\[843\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html)*, 44: *AAS* 80 (1988), 575-577; John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 48: *AAS* 83 (1991), 852-854; John Paul II, [Message for the 1999 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_14121998_xxxii-world-day-for-peace.html), 6: *AAS* 91 (1991), 381-382. ^csdc-fn-843
\[844\] John Paul II, [Message for the 1998 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_08121997_xxxi-world-day-for-peace.html), 5: *AAS* 90 (1998), 152. ^csdc-fn-844
\[845\] John Paul II, Post-Synodal Apostolic Exhortation *[Christifideles Laici](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/apost_exhortations/documents/hf_jp-ii_exh_30121988_christifideles-laici.html)*, 41: *AAS* 81 (1989), 471-472. ^csdc-fn-845
\[846\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 75: *AAS* 58 (1966), 1097-1099. ^csdc-fn-846
\[847\] Cf. John XXIII, Encyclical Letter *[Pacem in Terris](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/en/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_11041963_pacem.html)*: *AAS* 55 (1963), 260. ^csdc-fn-847
\[848\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Decree *[Inter Mirifica](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_decree_19631204_inter-mirifica_en.html)*, 3: *AAS* 56 (1964), 146; Paul VI, Apostolic Exhortation *[Evangelii Nuntiandi](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/apost_exhortations/documents/hf_p-vi_exh_19751208_evangelii-nuntiandi.html)*, 45: *AAS* 68 (1976), 35-36; John Paul II, Encyclical Letter *[Redemptoris Missio](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_07121990_redemptoris-missio.html)*, 37: *AAS* 83 (1991), 282-286; Pontifical Council for Social Communications, [*Communio et Progressio*](http://www.vatican.va/roman_curia/pontifical_councils/pccs/documents/rc_pc_pccs_doc_23051971_communio_en.html), 126-134: *AAS* 63 (1971), 638-640; Pontifical Council for Social Communications, *[Aetatis Novae](http://www.vatican.va/roman_curia/pontifical_councils/pccs/documents/rc_pc_pccs_doc_22021992_aetatis_en.html)*, 11: *AAS* 84 (1992), 455-456; Pontifical Council for Social Communications, *[Ethics in Advertising](https://www.vatican.va/roman_curia/pontifical_councils/pccs/documents/rc_pc_pccs_doc_22021997_ethics-in-ad_en.html)* (22 February 1997), 4-8: *L'Osservatore Romano,* English edition, 16 April 1997, pp. I-II. ^csdc-fn-848
\[849\] *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.8.p8m|2494]]; cf. Second Vatican Ecumenical Council, Decree *[Inter Mirifica](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_decree_19631204_inter-mirifica_en.html)*, 11: *AAS* 56 (1964), 148-149. ^csdc-fn-849
\[850\] Pontifical Council for Social Communications, *[Ethics in Communications](http://www.vatican.va/roman_curia/pontifical_councils/pccs/documents/rc_pc_pccs_doc_20000530_ethics-communications_en.html)* (4 June 2000), 20, Libreria Editrice Vaticana, Vatican City 2000, p. 22. ^csdc-fn-850
\[851\] Cf. Pontifical Council for Social Communications, *[Ethics in Communications](http://www.vatican.va/roman_curia/pontifical_councils/pccs/documents/rc_pc_pccs_doc_20000530_ethics-communications_en.html)* (4 June 2000), 22, Libreria Editrice Vaticana, Vatican City 2000, pp. 23-25. ^csdc-fn-851
\[852\] Cf. Pontifical Council for Social Communications, *[Ethics in Communications](http://www.vatican.va/roman_curia/pontifical_councils/pccs/documents/rc_pc_pccs_doc_20000530_ethics-communications_en.html)* (4 June 2000), 24, Libreria Editrice Vaticana, Vatican City 2000, pp. 26-28. ^csdc-fn-852
\[853\] Leo XIII, Encyclical Letter *[Rerum Novarum](http://www.vatican.va/content/leo-xiii/en/encyclicals/documents/hf_l-xiii_enc_15051891_rerum-novarum.html)*: *Acta Leonis XIII*, 11 (1892), 134. ^csdc-fn-853
\[854\] Cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[3.1.2.2.p6k|1910]]. ^csdc-fn-854
\[855\] Cf. Pius XI, Encyclical Letter *[Quadragesimo Anno](http://www.vatican.va/content/pius-xi/en/encyclicals/documents/hf_p-xi_enc_19310515_quadragesimo-anno.html)*: *AAS* 23 (1931), 203; *Catechism of the Catholic Church*, [[3.1.2.1.p6g|1883]]-[[3.1.2.1.p6g|1885]]. ^csdc-fn-855
\[856\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 49: *AAS* 83 (1991), 855. ^csdc-fn-856
\[857\] Second Vatican Ecumenical Council, Declaration *[Dignitatis Humanae](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_decl_19651207_dignitatis-humanae_en.html)*, 1: *AAS* 58 (1966), 929. ^csdc-fn-857
\[858\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Declaration *[Dignitatis Humanae](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_decl_19651207_dignitatis-humanae_en.html)*, 2: *AAS* 58 (1966), 930-931; *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.1.1.p7d|2106]]. ^csdc-fn-858
\[859\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Declaration *[Dignitatis Humanae](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_decl_19651207_dignitatis-humanae_en.html)*, 3: *AAS* 58 (1966), 931-932. ^csdc-fn-859
\[860\] Cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.1.1.p7d|2108]]. ^csdc-fn-860
\[861\] *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.1.1.p7d|2105]]. ^csdc-fn-861
\[862\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Declaration *[Dignitatis Humanae](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_decl_19651207_dignitatis-humanae_en.html)*, 2: *AAS* 58 (1966), 930-931; *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.1.1.p7d|2108]]. ^csdc-fn-862
\[863\] Second Vatican Ecumenical Council, Declaration *[Dignitatis Humanae](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_decl_19651207_dignitatis-humanae_en.html)*, 7: *AAS* 58 (1966), 935; *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.1.1.p7d|2109]]. ^csdc-fn-863
\[864\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Declaration *[Dignitatis Humanae](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_decl_19651207_dignitatis-humanae_en.html)*, 6: *AAS* 58 (1966), 933-934; *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.1.1.p7d|2107]]. ^csdc-fn-864
\[865\] Cf. John Paul II, [Message for the 1999 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_14121998_xxxii-world-day-for-peace.html), 5: *AAS* 91 (1999), 380-381. ^csdc-fn-865
\[866\] John Paul II, Apostolic Exhortation *[Catechesi Tradendae](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/apost_exhortations/documents/hf_jp-ii_exh_16101979_catechesi-tradendae.html)*, 14: *AAS* 71 (1979), 1289. ^csdc-fn-866
\[867\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 76: *AAS* 58 (1966), 1099; cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.4.p7w|2245]]. ^csdc-fn-867
\[868\] John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 47: *AAS* 83 (1991), 852. ^csdc-fn-868
\[869\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 76: *AAS* 58 (1966), 1099. ^csdc-fn-869
\[870\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 1: *AAS* 58 (1966), 1026. ^csdc-fn-870
\[871\] Cf. Code of Canon Law, canon 747, § 2; *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.4.p7w|2246]]. ^csdc-fn-871
\[872\] Cf. John Paul II, Letter to the Heads of State Signing the Final Helsinki Act (1 September 1980), 4: *AAS* 72 (1980), 1256-1258. ^csdc-fn-872
\[873\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Dogmatic Constitution *[Lumen Gentium](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19641121_lumen-gentium_en.html)*, 1: *AAS* 57 (1965), 5. ^csdc-fn-873
\[874\] Cf. Pius XII, Address to Catholic Jurists on the Communities of States and Peoples (6 December 1953), 2: *AAS* 45 (1953), 795. ^csdc-fn-874
\[875\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 42: *AAS* 58 (1966), 1060-1061. ^csdc-fn-875
\[876\] John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html),* 40: *AAS* 80 (1988), 569. ^csdc-fn-876
\[877\] Cf. John Paul II, *[Address to the Fiftieth General Assembly of the United Nations](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/1995/october/documents/hf_jp-ii_spe_05101995_address-to-uno.html)* (5 October 1995), 12: *L'Osservatore Romano*, English edition, 11 October 1995, p. 9. ^csdc-fn-877
\[878\] John XXIII, Encylical Letter *[Pacem in Terris](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/en/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_11041963_pacem.html)*: *AAS* 55 (1963), 296. ^csdc-fn-878
\[879\] John XXIII, Encylical Letter *[Pacem in Terris](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/en/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_11041963_pacem.html)*: *AAS* 55 (1963), 292. ^csdc-fn-879
\[880\] Cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[3.1.2.2.p6k|1911]]. ^csdc-fn-880
\[881\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Declaration *[Nostra Aetate](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_decl_19651028_nostra-aetate_en.html),* 5: *AAS* 58 (1966), 743-744; John XXIII, Encyclical Letter *[Pacem in Terris](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/en/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_11041963_pacem.html)*: *AAS* 55 (1963), 268, 281; Paul VI, Encyclical Letter *[Populorum Progressio](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/encyclicals/documents/hf_p-vi_enc_26031967_populorum.html)*, 63: *AAS* 59 (1967), 288; Paul VI, Apostolic Letter *[Octogesima Adveniens](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/apost_letters/documents/hf_p-vi_apl_19710514_octogesima-adveniens.html)*, 16: *AAS* 63 (1971), 413; Pontifical Council for Justice and Peace, *The Church and Racism.* Contribution of the Holy See to the World Conference against Racism, Racial Discrimination, Xenophobia and Related Intolerance, Vatican Press, Vatican City 2001. ^csdc-fn-881
\[882\] Cf. John XXIII, Encylical Letter *[Pacem in Terris](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/en/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_11041963_pacem.html)*: *AAS* 55 (1963), 279-280. ^csdc-fn-882
\[883\] Cf. Paul VI, *[Address to the United Nations](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/speeches/1965/documents/hf_p-vi_spe_19651004_united-nations.html)* (4 October 1965), 2: *AAS* 57 (1965), 879-880. ^csdc-fn-883
\[884\] Cf. Pius XII, Encyclical Letter *[Summi Pontificatus](http://www.vatican.va/content/pius-xii/en/encyclicals/documents/hf_p-xii_enc_20101939_summi-pontificatus.html)*, 29: *AAS* 31 (1939), 438-439. ^csdc-fn-884
\[885\] Cf. John XXIII, Encyclical Letter *[Pacem in Terris](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/en/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_11041963_pacem.html)*: *AAS* 55 (1963), 292; John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 52: *AAS* 83 (1991), 857-858. ^csdc-fn-885
\[886\] Cf. John XXIII, Encyclical Letter in *[Pacem in Terris](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/en/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_11041963_pacem.html)*: *AAS* 55 (1963), 284. ^csdc-fn-886
\[887\] Cf. Pius XII, Christmas Radio Message on a Just International Peace (24 December 1939), 5: *AAS* 32 (1940), 9-11; Pius XII, Address to Catholic Jurists on the Community of States and of Peoples (6 December 1953), 2: *AAS* 45 (1953), 395396; John XXIII, Encyclical Letter *[Pacem in Terris](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/en/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_11041963_pacem.html)*: *AAS* 55 (1963), 289. ^csdc-fn-887
\[888\] Cf. John Paul II, *[Address to the Fiftieth General Assembly of the United Nations](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/1995/october/documents/hf_jp-ii_spe_05101995_address-to-uno.html)* (5 October 1995), 9-10: *L'Osservatore Romano*, English edition, 11 October 1995, p. 9. ^csdc-fn-888
\[889\] Cf. John XXIII, Encyclical Letter *[Pacem in Terris](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/en/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_11041963_pacem.html)*: *AAS* 55 (1963), 289-290; John Paul II, *[Address to the Fiftieth General Assembly of the United Nations](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/1995/october/documents/hf_jp-ii_spe_05101995_address-to-uno.html)*(5 October 1995), 15: *L'Osservatore Romano*, English edition, 11 October 1995, p. 10. ^csdc-fn-889
\[890\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html)*, 15: *AAS* 80 (1988), 528-530. ^csdc-fn-890
\[891\] Cf. John Paul II, Address to UNESCO (2 June 1980), 14: *L'Osservatore Romano,* English edition, 23 June 1980, p. 11. ^csdc-fn-891
\[892\] John Paul II, *[Address to the Fiftieth General Assembly of the United Nations](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/1995/october/documents/hf_jp-ii_spe_05101995_address-to-uno.html)* (5 October 1995), 14: *L'Osservatore Romano*, English edition, 11 October 1995, p. 10; cf. also John Paul II, Address to the Diplomatic Corps (13 January 2001), 8: *L'Osservatore Romano,* English edition, 17 January 2001, p. 2. ^csdc-fn-892
\[893\] John Paul II, *[Address to the Fiftieth General Assembly of the United Nations](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/1995/october/documents/hf_jp-ii_spe_05101995_address-to-uno.html)* (5 October 1995), 6: *L'Osservatore Romano*, English edition, 11 October 1995, p. 8. ^csdc-fn-893
\[894\] Pius XII, Christmas Radio Message (24 December 1941): *AAS* 34 (1942), 16. ^csdc-fn-894
\[895\] John Paul II, *[Address to the Fiftieth General Assembly of the United Nations](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/1995/october/documents/hf_jp-ii_spe_05101995_address-to-uno.html)* (5 October 1995), 3: *L'Osservatore Romano*, English edition, 11 October 1995, p. 8. ^csdc-fn-895
\[896\] John XXIII, Encyclical Letter *[Pacem in Terris](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/en/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_11041963_pacem.html)*: *AAS* 55 (1963), 277. ^csdc-fn-896
\[897\] Cf. Pius XII, Encyclical Letter *Summi Pontificatus*: *AAS* 31 (1939), 438-439; Pius XII, Christmas Radio Message (24 December 1941): *AAS* 34 (1942), 16-17; John XXIII, Encyclical Letter *[Pacem in Terris](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/en/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_11041963_pacem.html)*: *AAS* 55 (1963), 290, 292. ^csdc-fn-897
\[898\] John Paul II, Address to the Diplomatic Corps (12 January 1991), 8: *L'Osservatore Romano,* English edition, 14 January 1991, p. 3. ^csdc-fn-898
\[899\] John Paul II, [Message for the 2004 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_20031216_xxxvii-world-day-for-peace.html), 5: *AAS* 96 (2004), 116. ^csdc-fn-899
\[900\] John Paul II, [Message for the 2004 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_20031216_xxxvii-world-day-for-peace.html), 5: *AAS* 96 (2004), 117; cf. also John Paul II, Message to the Rector of the Pontifical Lateran University (21 March 2002), 6: *L'Osservatore Romano*, 22 March 2002, p. 6. ^csdc-fn-900
\[901\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 23: *AAS* 83 (1991), 820-821. ^csdc-fn-901
\[902\] John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 18: *AAS* 83 (1991), 816. ^csdc-fn-902
\[903\] Cf. Charter of the United Nations (26 June 1945), art. 2.4; John Paul II, [Message for the 2004 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_20031216_xxxvii-world-day-for-peace.html), 6: *AAS* 96 (2004), 117. ^csdc-fn-903
\[904\] Cf. Pius XII, Christmas Radio Message (24 December 1941): *AAS* 34 (1942), 18. ^csdc-fn-904
\[905\] Cf. Pius XII, Christmas Radio Message (24 December 1945): *AAS* 38 (1946), 22; John XXIII, Encyclical Letter *[Pacem in Terris](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/en/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_11041963_pacem.html)*: *AAS* 55 (1963), 287-288. ^csdc-fn-905
\[906\] John Paul II, *[Address to the International Court of Justice](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/1985/may/documents/hf_jp-ii_spe_19850513_corte-internazionale.html)*, The Hague (13 May 1985), 4: *AAS* 78 (1986), 520. ^csdc-fn-906
\[907\] John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 52: *AAS* 83 (1991), 858. ^csdc-fn-907
\[908\] John Paul II, [Message for the 2004 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_20031216_xxxvii-world-day-for-peace.html), 9: *AAS* 96 (2004), 120. ^csdc-fn-908
\[909\] John Paul II, [Message for the 2004 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_20031216_xxxvii-world-day-for-peace.html), 7: *AAS* 96 (2004), 118. ^csdc-fn-909
\[910\] Cf. John XIII, Encyclical Letter *[Mater et Magistra](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/it/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_15051961_mater.html)*: *AAS* 53 (1961), 426, 439; John Paul II, Address to the 20th General Conference of FAO (12 November 1979), 6: *L'Osservatore Romano,* English edition, 26 November 1979, p. 6; John Paul II, Address to UNESCO (2 June 1980), 5, 8: *L'Osservatore Romano,* English edition, 23 June 1980, pp. 9-10; John Paul II, Address to the Council of Ministers of the Conference on Security and Cooperation in Europe (CSCE) (30 November 1993), 3, 5: *L'Osservatore Romano,* English edition, 8 December 1993, pp. 1-2. ^csdc-fn-910
\[911\] Cf. John Paul II, *[Message to Nafis Sadik, Secretary General of the 1994 International Conference on Population and Development](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/letters/1994/documents/hf_jp-ii_let_19940318_cairo-population-sadik.html)* (18 March 1994): *AAS* 87 (1995), 191-192; John Paul II, *[Message to Gertrude Mongella, Secretary General of the United Nations Fourth World Conference on Women](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/letters/1995/documents/hf_jp-ii_let_19950526_mongella-pechino.html)* (26 May 1995): *L'Osservatore Romano,* English edition, 31 May 1995, p. 2. ^csdc-fn-911
\[912\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 84: *AAS* 58 (1966), 1107-1108. ^csdc-fn-912
\[913\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 82: *AAS* 58 (1966), 1105; cf. John XXIII, Encyclical Letter *[Pacem in Terris](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/en/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_11041963_pacem.html)*: *AAS* 55 (1963), 293; Paul VI, Encyclical Letter *[Populorum Progressio](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/encyclicals/documents/hf_p-vi_enc_26031967_populorum.html)*, 78: *AAS* 59 (1967), 295. ^csdc-fn-913
\[914\] John Paul II, [Message for the 2003 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_20021217_xxxvi-world-day-for-peace.html), 6: *AAS* 95 (2003), 344. ^csdc-fn-914
\[915\] John XXIII, Encyclical Letter *[Pacem in Terris](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/en/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_11041963_pacem.html)*: *AAS* 55 (1963), 294-295. ^csdc-fn-915
\[916\] Cf. Paul VI, Encyclical Letter *[Populorum Progressio](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/encyclicals/documents/hf_p-vi_enc_26031967_populorum.html)*, 51-55 and 77-79: *AAS* 59 (1967), 282-284, 295-296. ^csdc-fn-916
\[917\] John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html)*, 43: *AAS* 80 (1988), 575. ^csdc-fn-917
\[918\] John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html)*, 43: *AAS* 80 (1988), 575; cf. John Paul II, *[Message for the 2004 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_20031216_xxxvii-world-day-for-peace.html)*, 7: *AAS* 96 (2004), 118. ^csdc-fn-918
\[919\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html),* 58: *AAS 83* (1991), 863-864. ^csdc-fn-919
\[920\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html)*, 33, 39: *AAS* 80 (1988), 557-559, 566-568. ^csdc-fn-920
\[921\] John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html)*, 26: *AAS 80* (1988), 544-547. ^csdc-fn-921
\[922\] John Paul II, [Message for the 2004 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_20031216_xxxvii-world-day-for-peace.html), 7: *AAS* 96 (2004), 118. ^csdc-fn-922
\[923\] Cf. *Code of Canon Law*, canon 361. ^csdc-fn-923
\[924\] Paul VI, Apostolic Letter *[Sollicitudo Omnium Ecclesiarum](http://www.vatican.va/content/paul-vi/la/motu_proprio/documents/hf_p-vi_motu-proprio_19690624_sollicitudo-omnium-ecclesiarum.html)*: *AAS* 61 (1969), 476. ^csdc-fn-924
\[925\] John XXIII, Encyclical Letter *[Mater et Magistra](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/it/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_15051961_mater.html)*: *AAS* 53 (1961), 499; cf. Pius XII, Christmas Radio Message (24 December 1945): *AAS* 38 (1946), 22. ^csdc-fn-925
\[926\] John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html),* 16: *AAS* 80 (1988), 531. ^csdc-fn-926
\[927\] John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html),* 36-37, 39: *AAS* 80 (1988), 561-564, 567. ^csdc-fn-927
\[928\] Cf. Paul VI, Encyclical Letter *[Populorum Progressio](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/encyclicals/documents/hf_p-vi_enc_26031967_populorum.html),* 22: *AAS* 59 (1967), 268; Paul VI, Apostolic Letter *[Octogesima Adveniens](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/apost_letters/documents/hf_p-vi_apl_19710514_octogesima-adveniens.html),* 43: *AAS* 63 (1971), 431-432; John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html),* 32-33: *AAS* 80 (1988), 556-559; John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 35: *AAS* 83 (1991), 836-838; cf. also Paul VI, *[Address to the International Labour Organization](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/speeches/1969/june/documents/hf_p-vi_spe_19690610_delegati-governi.html)* (10 June 1969), 22: *AAS* 61 (1969), 500-501; John Paul II, *[Address to the Participants in the European Convention on the Church's Social Teaching](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/1997/june/documents/hf_jp-ii_spe_19970620_iustitia-pax.html)* (20 June 1997), 5: *L'Osservatore Romano,* English edition, 23 July 1997, p. 3; John Paul II, *[Address to Italian Business and Trade-Union Leaders](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/2000/apr-jun/documents/hf_jp-ii_spe_20000502_workers-audience.html)* (2 May 2000), 3: *L'Osservatore Romano,* English edition, 10 May 2000, p. 5. ^csdc-fn-928
\[929\] John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html)*, 32: *AAS* 80 (1988), 556. ^csdc-fn-929
\[930\] John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 33: *AAS* 83 (1991), 835. ^csdc-fn-930
\[931\] Cf. Paul VI, Encyclical Letter *[Populorum Progressio](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/encyclicals/documents/hf_p-vi_enc_26031967_populorum.html)*, 56-61: *AAS* 59 (1967), 285-287. ^csdc-fn-931
\[932\] Cf. Paul VI, Encyclical Letter *[Populorum Progressio](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/encyclicals/documents/hf_p-vi_enc_26031967_populorum.html)*, 44: *AAS* 59 (1967), 279. ^csdc-fn-932
\[933\] John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html),* 34: *AAS* 83 (1991), 836. ^csdc-fn-933
\[934\] John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html),* 58: *AAS* 83 (1991), 863. ^csdc-fn-934
\[935\] John Paul II, [Message for the 2000 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_08121999_xxxiii-world-day-for-peace.html), 14: *AAS* 92 (2000), 366; cf. John Paul II, [Message for the 1993 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_08121992_xxvi-world-day-for-peace.html), 1: *AAS* 85 (1993), 429-430. ^csdc-fn-935
\[936\] John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html),* 33: *AAS* 80 (1988), 558; cf. Paul VI, Encyclical Letter *[Populorum Progressio](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/encyclicals/documents/hf_p-vi_enc_26031967_populorum.html)*, 47: *AAS* 59 (1967), 280. ^csdc-fn-936
\[937\] Paul VI, Encyclical Letter *[Populorum Progressio](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/encyclicals/documents/hf_p-vi_enc_26031967_populorum.html)*, 6: *AAS* 59 (1967), 260; cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html),* 28: *AAS* 80 (1988), 548-550. ^csdc-fn-937
\[938\] Cf. Paul VI, Encyclical Letter *[Populorum Progressio](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/encyclicals/documents/hf_p-vi_enc_26031967_populorum.html)*, 20-21: *AAS* 59 (1967), 267-268. ^csdc-fn-938
\[939\] Cf. John Paul II, *[Address to the Third General Conference of Latin American Bishops, Puebla, Mexico](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/1979/january/documents/hf_jp-ii_spe_19790128_messico-puebla-episc-latam.html)* (28 January 1979), I/8: *AAS* 71 (1979), 194-195. ^csdc-fn-939
\[940\] Cf. Paul VI, Encyclical Letter *[Populorum Progressio](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/encyclicals/documents/hf_p-vi_enc_26031967_populorum.html)*, 22: *AAS* 59 (1967), 268. ^csdc-fn-940
\[941\] John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html),* 38: *AAS* 80 (1988), 566. ^csdc-fn-941
\[942\] Cf. Paul VI, Encyclical Letter *[Populorum Progressio](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/encyclicals/documents/hf_p-vi_enc_26031967_populorum.html),* 55: *AAS* 59 (1967), 284; John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html)*, 44: *AAS* 80 (1988), 575-577. ^csdc-fn-942
\[943\] John Paul II, *[Message for the World Day of Peace 2000](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_08121999_xxxiii-world-day-for-peace.html)*, 14: *AAS* 92 (2000), 366. ^csdc-fn-943
\[944\] Cf. John Paul II, Apostolic Letter *[Tertio Millennio Adveniente](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/apost_letters/1994/documents/hf_jp-ii_apl_19941110_tertio-millennio-adveniente.html),* 51: *AAS* 87 (1995), 36; John Paul II, [Message for the 1998 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_08121997_xxxi-world-day-for-peace.html)*,* 4: *AAS* 90 (1998), 151-152; John Paul II, *[Address to the Conference of the Inter-Parliamentarian Union](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/1998/november/documents/hf_jp-ii_spe_30111998_ipu.html)* (30 November 1998): *Insegnamenti di Giovanni Paolo II*, XXI, 2 (1998), 1162-1163; John Paul II, [Message for the 1999 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_14121998_xxxii-world-day-for-peace.html), 9: *AAS* 91 (1999),
383-384. ^csdc-fn-944
\[945\] John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 35: *AAS* 83 (1991), 838; cf. also the document *[At the Service of the Human Community: an Ethical Approach to the International Debt Question](http://www.iustitiaetpax.va/content/giustiziaepace/en/archivio/documenti/at-the-service-of-the-human-community--an-ethical-approach-to-th.html)*, published by the Pontifical Commission “Iustitia et Pax” (27 December 1986), Vatican City 1986. ^csdc-fn-945
\[946\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 15: *AAS* 58 (1966), 1036. ^csdc-fn-946
\[947\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 15: *AAS* 58 (1966), 1036. ^csdc-fn-947
\[948\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 33: *AAS* 58 (1966), 1052. ^csdc-fn-948
\[949\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 34: *AAS* 58 (1966), 1052. ^csdc-fn-949
\[950\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 34: *AAS* 58 (1966), 1053. ^csdc-fn-950
\[951\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 34: *AAS* 58 (1966), 1053. ^csdc-fn-951
\[952\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 35: *AAS* 58 (1966), 1053. ^csdc-fn-952
\[953\] Cf. John Paul II, [*Address given at Mercy Maternity Hospital*, Melbourne](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/1986/november/documents/hf_jp-ii_spe_19861128_ospedale-melbourne-australia.html) (28 November 1986): *L'Osservatore Romano,* English edition, 9 December 1986, p. 13. ^csdc-fn-953
\[954\] John Paul II, [*Meeting with scientists and representatives of the United Nations University*, Hiroshima](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/1981/february/documents/hf_jp-ii_spe_19810225_giappone-hiroshima-scienziati-univ.html) (25 February 1981), 3: *AAS* 73 (1981), 422. ^csdc-fn-954
\[955\] John Paul II, Meeting with employees of the Olivetti workshops in Ivrea, Italy (19 March 1990), 5: *L'Osservatore Romano,* English edition, 26 March 1990, p. 7. ^csdc-fn-955
\[956\] John Paul II, Address to the Pontifical Academy of Sciences (3 October 1981), 3: *L'Osservatore Romano,* English edition, 12 October 1981, p. 4. ^csdc-fn-956
\[957\] John Paul II, Address to the participants in a convention sponsored by the National Academy of Sciences, for the bicentenary of its foundation (21 September 1982), 4: *L'Osservatore Romano,* English edition, 4 October 1982, p. 3. ^csdc-fn-957
\[958\] John Paul II, [*Meeting with scientists and representatives of the United Nations University*, Hiroshima](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/1981/february/documents/hf_jp-ii_spe_19810225_giappone-hiroshima-scienziati-univ.html) (25 February 1981), 3: *AAS* 73 (1981), 422. ^csdc-fn-958
\[959\] John Paul II, Meeting with employees of the Olivetti workshops in Ivrea, Italy (19 March 1990), 4: *L'Osservatore Romano,* English edition, 26 March 1990, p. 7. ^csdc-fn-959
\[960\] John Paul II, Homily during Mass at the Victorian Racing Club, Melbourne (26 November 1986), 11: *Insegnamenti di Giovanni Paolo II*, IX, 2 (1986), 1730. ^csdc-fn-960
\[961\] John Paul II, Address to the Pontifical Academy of Sciences (23 October 1982), 6: *Insegnamenti di Giovanni Paolo II*, V, 3 (1982), 892-893. ^csdc-fn-961
\[962\] John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html)*, 34: *AAS* 80 (1988), 559. ^csdc-fn-962
\[963\] John Paul II, [Message for the 1990 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_19891208_xxiii-world-day-for-peace.html), 7: *AAS* 82 (1990), 151. ^csdc-fn-963
\[964\] John Paul II, [Message for the 1990 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_19891208_xxiii-world-day-for-peace.html), 6: *AAS* 82 (1990), 150. ^csdc-fn-964
\[965\] John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 37: *AAS* 83 (1991), 840. ^csdc-fn-965
\[966\] John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 37: *AAS* 83 (1991), 840. ^csdc-fn-966
\[967\] John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 37: *AAS* 83 (1991), 840. ^csdc-fn-967
\[968\] John Paul II, Address to the 35th General Assembly of the World Medical Association (29 October 1983): *L'Osservatore Romano,* English edition, 5 December 1986, p. 11. ^csdc-fn-968
\[969\] Cf. Paul VI, Apostolic Letter *[Octogesima Adveniens](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/apost_letters/documents/hf_p-vi_apl_19710514_octogesima-adveniens.html),* 21: *AAS* 63 (1971), 416-417. ^csdc-fn-969
\[970\] Paul VI, Apostolic Letter *Octogesimo Adveniens,* 21: *AAS* 63 (1971), 417. ^csdc-fn-970
\[971\] John Paul II, Address to participants in a convention on “The Environment and Health“(24 March 1997), 2: *L'Osservatore Romano,* English edition, 9 April 1997, p. 2. ^csdc-fn-971
\[972\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html)*, 28: *AAS* 80 (1988), 548-550. ^csdc-fn-972
\[973\] Cf., for example, Pontifical Council for Culture - Pontifical Council for Interreligious Dialogue, *Jesus Christ the Bearer of the Water of Life. A Christian Reflection on the “New Age”*, Libreria Editrice Vaticana, Vatican City 2003, p. 33. ^csdc-fn-973
\[974\] John Paul II, Address to participants in a convention on “The Environment and Health” (24 March 1997), 5: *L'Osservatore Romano,* English edition, 9 April 1997, p. 2. ^csdc-fn-974
\[975\] John Paul II, Address to participants in a convention on “The Environment and Health” (24 March 1997), 4: *L'Osservatore Romano,* English edition, 9 April 1997, p. 2. ^csdc-fn-975
\[976\] John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 38: *AAS* 83 (1991), 841. ^csdc-fn-976
\[977\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html)*, 34: *AAS* 80 (1988), 559-560. ^csdc-fn-977
\[978\] John Paul II, Address to participants in a convention on “The Environment and Health” (24 March 1997), 5: *L'Osservatore Romano,* English edition, 9 April 1997, p. 2. ^csdc-fn-978
\[979\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 40: *AAS* 83 (1991), 843. ^csdc-fn-979
\[980\] John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html),* 34: *AAS* 80 (1988), 559. ^csdc-fn-980
\[981\] John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html)*, 34: *AAS* 80 (1988), 559. ^csdc-fn-981
\[982\] John Paul II, Apostolic Exhortation *[Ecclesia in America](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/apost_exhortations/documents/hf_jp-ii_exh_22011999_ecclesia-in-america.html),* 25: *AAS* 91 (1999), 760. ^csdc-fn-982
\[983\] Cf. John Paul II, Homily in Val Visdende (Italy) for the votive feast of St. John Gualberto (12 July 1987): *Insegnamenti di Giovanni Paolo II*, X, 3 (1987), 67. ^csdc-fn-983
\[984\] Paul II, Encyclical Letter *[Populorum Progressio](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/encyclicals/documents/hf_p-vi_enc_26031967_populorum.html),* 17: *AAS* 59 (1967), 266. ^csdc-fn-984
\[985\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html),* 37: *AAS* 83 (1991), 840. ^csdc-fn-985
\[986\] John Paul II, [Message for the 1990 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_19891208_xxiii-world-day-for-peace.html), 9: *AAS* 82 (1990), 152. ^csdc-fn-986
\[987\] John Paul II, Address to the European Commission and Court of Human Rights, Strasbourg (8 October 1988), 5: *AAS* 81 (1989), 685; cf. John Paul II, [Message for the 1999 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_14121998_xxxii-world-day-for-peace.html), 10: *AAS* 91 (1999), 384-385. ^csdc-fn-987
\[988\] Cf. John Paul II, [Message for the 1999 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_14121998_xxxii-world-day-for-peace.html), 10: *AAS* 91 (1999), 384-385. ^csdc-fn-988
\[989\] John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html),* 26: *AAS* 80 (1988), 546. ^csdc-fn-989
\[990\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html),*34: *AAS* 80 (1988), 559-560. ^csdc-fn-990
\[991\] John Paul II, *[Address to the Twenty-Fifth General Conference of FAO](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/1989/november/documents/hf_jp-ii_spe_19891116_xxv-session-fao-conference.html)* (16 November 1989), 8: *AAS* 82 (1990), 673. ^csdc-fn-991
\[992\] Cf. John Paul II, *[Address to a study group of the Pontifical Academy of Sciences](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/1987/november/documents/hf_jp-ii_spe_19871106_accademia-scienze.html)* (6 November 1987): *Insegnamenti di Giovanni Paolo II*, X, 3 (1987), 1018-1020. ^csdc-fn-992
\[993\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html),* 40: *AAS* 83 (1991), 843. ^csdc-fn-993
\[994\] Cf. John Paul II, Address to the participants at the Plenary Assembly of the Pontifical Academy of Sciences (28 October 1994): *Insegnamenti di Giovanni Paolo II*, XVII, 2 (1994), 567-568. ^csdc-fn-994
\[995\] Cf. John Paul II, Address to the participants at a Symposium on physics (18 December 1992): *Insegnamenti di Giovanni Paolo II*, V, 3 (1982), 1631-1634. ^csdc-fn-995
\[996\] Cf. John Paul II, Address to the Indigenous Peoples of the Amazon, Manaus (10 July 1980): *AAS* 72 (1980), 960-961. ^csdc-fn-996
\[997\] Cf. John Paul II, Homily at the Liturgy of the Word with the Indigenous Peoples of the Peruvian Amazon Valley (5 February 1985), 4: *AAS* 77 (1985), 897898; cf. also Pontifical Council for Justice and Peace, *Towards a Better Distribution of Land. The Challenge of Agrarian Reform* (23 November 1997), 11, Libreria Editrice Vaticana, Vatican City 1997, p. 17. ^csdc-fn-997
\[998\] Cf. John Paul II, Address to the Indigenous Peoples of Australia (29 November 1986), 4: *AAS* 79 (1987), 974-975. ^csdc-fn-998
\[999\] Cf. John Paul II, Address to the Indigenous Peoples of Guatemala (7 March 1983), 4: *AAS* 75 (1983), 742-743; John Paul II, *[Address to the Indigenous Peoples of Canada](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/1984/september/documents/hf_jp-ii_spe_19840918_popolazioni-canada.html)* (18 September 1984), 7-8: *AAS* 77 (1988), 421-422; John Paul II, Address to the Indigenous Peoples of Ecuador (31 January 1985), II,1: *AAS* 77 (1985), 861; John Paul II, Address to the Indigenous Peoples of Australia (29 November 1986), 10: *AAS* 79 (1987), 976-977. ^csdc-fn-999
\[1000\] Cf. John Paul II, [Address to the Indigenous Peoples of Australia](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/1986/november/documents/hf_jp-ii_spe_19861129_aborigeni-alice-springs-australia.html) (29 November 1986), 4: *AAS* 79 (1987), 974-975; John Paul II, *[Address to Native Americans](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/1987/september/documents/hf_jp-ii_spe_19870914_amerindi-phoenix.html)* (14 September 1987), 4: *L'Osservatore Romano,* English edition, 21 September 1987, p. 21. ^csdc-fn-1000
\[1001\] Cf. Pontifical Academy for Life, *Animal and Plant Biotechnology: New Frontiers and New Responsibilities*, Libreria Editrice Vaticana, Vatican City 1999. ^csdc-fn-1001
\[1002\] Cf. John Paul II, [Address to the Pontifical Academy of Sciences](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/1982/october/documents/hf_jp-ii_spe_19821023_pont-accademia-scienze.html) (23 October 1982), 6: *Insegnamenti di Giovanni Paolo II*, V, 3 (1982), 892-893. ^csdc-fn-1002
\[1003\] Cf. John Paul II, Address to the Pontifical Academy of Sciences (3 October 1981): *AAS* 73 (1981), 668-672. ^csdc-fn-1003
\[1004\] Cf. John Paul II, [Address to the Pontifical Academy of Sciences](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/1982/october/documents/hf_jp-ii_spe_19821023_pont-accademia-scienze.html) (23 October 1982): *Insegnamenti di Giovanni Paolo II*, V, 3 (1982), 889-893. John Paul II, Address to the participants in a convention sponsored by the National Academy of Sciences, for the bicentenary of its foundation (21 September 1982): *Insegnamenti di Giovanni Paolo II*, V, 3 (1982), 511-515. ^csdc-fn-1004
\[1005\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 69: *AAS* 58 (1966), 1090-1092; Paul VI, Encyclical Letter *[Populorum Progressio](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/encyclicals/documents/hf_p-vi_enc_26031967_populorum.html),* 22: *AAS* 59 (1967), 268. ^csdc-fn-1005
\[1006\] John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html)*, 25: *AAS* 80 (1988), 543; cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Evangelium Vitae](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_25031995_evangelium-vitae.html)*, 16: *AAS* 87 (1995), 418. ^csdc-fn-1006
\[1007\] John Paul II, Encyclical Letter *[Sollicitudo Rei Socialis](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_30121987_sollicitudo-rei-socialis.html)*, 25: *AAS* 80 (1988), 543-544. ^csdc-fn-1007
\[1008\] John Paul II, [Message to Nafis Sadik, Secretary General of the 1994 International Conference on Population and Development](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/letters/1994/documents/hf_jp-ii_let_19940318_cairo-population-sadik.html) (18 March 1994), 3: *AAS* 87 (1995), 191. ^csdc-fn-1008
\[1009\] John Paul II, Message to Cardinal Geraldo Majella Agnelo on the occasion of the 2004 Brotherhood Campaign of the Brazilian Bishops' Conference (19 January 2004): *L'Osservatore Romano*, English edition, 17 March 2004, p. 3. ^csdc-fn-1009
\[1010\] John Paul II, Message to Cardinal Geraldo Majella Agnelo on the occasion of the 2004 Brotherhood Campaign of the Brazilian Bishops' Conference (19 January 2004): *L'Osservatore Romano*, English edition, 17 March 2004, p. 3. ^csdc-fn-1010
\[1011\] Cf. John Paul II, [Message for the 2003 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_20021217_xxxvi-world-day-for-peace.html), 5: *AAS* 95 (2003), 343; Pontifical Council for Justice and Peace, [*Water, an Essential Element for Life.* A Contribution of the Delegation of the Holy See on the occasion of the 3rd World Water Forum](http://www.vatican.va/roman_curia/pontifical_councils/justpeace/documents/rc_pc_justpeace_doc_20030322_kyoto-water_en.html), Kyoto, 16-23 March 2003. ^csdc-fn-1011
\[1012\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html),* 36: *AAS* 83 (1991), 838-840. ^csdc-fn-1012
\[1013\] John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html),* 36: *AAS* 83 (1991), 839. ^csdc-fn-1013
\[1014\] Cf. John Paul II, *[Address to the UN Center, Nairobi, Kenya](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/1985/august/documents/hf_jp-ii_spe_19850818_centro-nazioni-unite.html)* (18 August 1985), 5: *AAS* 78 (1986), 92. ^csdc-fn-1014
\[1015\] Cf. John Paul II, [Message for the 1986 World Day of Peace](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_19851208_xix-world-day-for-peace.html), 1: *AAS* 78 (1986), 278-279. ^csdc-fn-1015
\[1016\] Cf. Paul VI, [Message for the 1969 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/messages/peace/documents/hf_p-vi_mes_19681208_ii-world-day-for-peace.html): *AAS* 60 (1968), 771; John Paul II, [Message for the 2004 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_20031216_xxxvii-world-day-for-peace.html), 4: *AAS* 96 (2004), 116. ^csdc-fn-1016
\[1017\] John Paul II, [Message for the 1982 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_19811208_xv-world-day-for-peace.html) 4: *AAS* 74 (1982), 328. ^csdc-fn-1017
\[1018\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 78: *AAS* 58 (1966), 1101-1102. ^csdc-fn-1018
\[1019\] Cf. John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 51: *AAS* 83 (1991), 856-857. ^csdc-fn-1019
\[1020\] Cf. Paul VI, [Message for the 1972 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/messages/peace/documents/hf_p-vi_mes_19711208_v-world-day-for-peace.html): *AAS* 63 (1971), 868. ^csdc-fn-1020
\[1021\] Cf. Paul VI, [Message for the 1969 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/messages/peace/documents/hf_p-vi_mes_19681208_ii-world-day-for-peace.html): *AAS* 60 (1968), 772; John Paul II, [Message for the 1999 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_14121998_xxxii-world-day-for-peace.html), 12: *AAS* 91 (1999), 386-387. ^csdc-fn-1021
\[1022\] Pius XI, Encyclical Letter *[Ubi Arcano](http://www.vatican.va/content/pius-xi/en/encyclicals/documents/hf_p-xi_enc_19221223_ubi-arcano-dei-consilio.html)*: *AAS* 14 (1922), 686. In the Encyclical, reference is made to Saint Thomas Aquinas, *Summa Theologiae,* II-II, q. 29, a. 3, ad 3um: Ed. Leon. 8, 238; cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 78: *AAS* 58 (1966), 1101-1102. ^csdc-fn-1022
\[1023\] Cf. Paul VI, Encyclical Letter *[Populorum Progressio](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/encyclicals/documents/hf_p-vi_enc_26031967_populorum.html)*, 76: *AAS* 59 (1967), 294-295. ^csdc-fn-1023
\[1024\] Cf. Paul VI, [Message for the 1974 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/messages/peace/documents/hf_p-vi_mes_19731208_vii-world-day-for-peace.html): *AAS* 65 (1973), 672. ^csdc-fn-1024
\[1025\] Cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.5.p81|2317]]. ^csdc-fn-1025
\[1026\] John Paul II, *[Address to the Diplomatic Corps](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/1997/january/documents/hf_jp-ii_spe_19970113_corpo-diplomatico.html)* (13 January 1997), 3: *L'Osservatore Romano,* English edition, 15 January 1997, pp. 6-7. ^csdc-fn-1026
\[1027\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 78: *AAS* 58 (1966), 1101; cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.5.p81|2304]]. ^csdc-fn-1027
\[1028\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 78: *AAS* 58 (1966), 1101. ^csdc-fn-1028
\[1029\] John Paul II, Address at Drogheda, Ireland (29 September 1979), 9: *AAS* 71 (1979), 1081; cf. Paul VI, Apostolic Exhortation *[Evangelii Nuntiandi](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/apost_exhortations/documents/hf_p-vi_exh_19751208_evangelii-nuntiandi.html)*, 37: *AAS* 68 (1976), 29. ^csdc-fn-1029
\[1030\] Cf. John Paul II, *[Address to the Pontifical Academy of Sciences](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/it/speeches/1983/november/documents/hf_jp-ii_spe_19831112_pont-accademia-scienze.html)* (12 November 1983), 5: *AAS* 76 (1984), 398-399. ^csdc-fn-1030
\[1031\] *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.5.p81|2306]]. ^csdc-fn-1031
\[1032\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html),* 77: *AAS* 58 (1966), 1100; cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.5.p81|2307]]-[[3.2.2.5.p81|2317]]. ^csdc-fn-1032
\[1033\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html),*80: *AAS* 58 (1966), 1103-1104. ^csdc-fn-1033
\[1034\] John XXIII, Encyclical Letter *[Pacem in Terris](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/en/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_11041963_pacem.html)*: *AAS* 55 (1963), 291. ^csdc-fn-1034
\[1035\] Leo XIII, Address to the College of Cardinals: *Acta Leonis XIII*, 19 (1899), 270-272. ^csdc-fn-1035
\[1036\] John Paul II, Meeting with Officials of the Roman Vicariate (17 January 1991): *L'Osservatore Romano,* English edition, 21 January 1991, p. 1; cf. John Paul II, Address to the Latin-Rite Bishops of the Arabian Peninsula (1 October 1990), 4: *AAS* 83 (1991), 475. ^csdc-fn-1036
\[1037\] Cf. Paul VI, Address to Cardinals (24 June 1965): *AAS* 57 (1965), 643-644. ^csdc-fn-1037
\[1038\] Benedict XV, Appeal to the Leaders of the Warring Nations (1 August 1917): *AAS* 9 (1917), 423. ^csdc-fn-1038
\[1039\] John Paul II, Prayer for peace during General Audience (16 January 1991): *Insegnamenti di Giovanni Paolo II*, XIV, 1 (1991), 121. ^csdc-fn-1039
\[1040\] Pius XII, Radio Message (24 August 1939): *AAS* 31 (1939) 334; John Paul II, [Message for the 1993 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_08121992_xxvi-world-day-for-peace.html), 4: *AAS* 85 (1993), 433-434; cf. John XXIII, Encyclical Letter *[Pacem in Terris](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/en/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_11041963_pacem.html)*: *AAS* 55 (1963), 288. ^csdc-fn-1040
\[1041\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)* 79: *AAS* 58 (1966), 1102-1103. ^csdc-fn-1041
\[1042\] John Paul II, [Message for the 1999 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_14121998_xxxii-world-day-for-peace.html), 11: *AAS* 91 (1999), 385. ^csdc-fn-1042
\[1043\] John Paul II, *[Address to the Diplomatic Corps](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/2003/january/documents/hf_jp-ii_spe_20030113_diplomatic-corps.html)* (13 January 2003), 4: *L'Osservatore Romano,* English edition, 15 January 2003, p. 3. ^csdc-fn-1043
\[1044\] Paul VI, *[Address to the General Assembly of the United Nations](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/speeches/1965/documents/hf_p-vi_spe_19651004_united-nations.html)* (4 October 1965), 5: *AAS* 57 (1965), 881. ^csdc-fn-1044
\[1045\] John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 51: *AAS* 83 (1991), 857. ^csdc-fn-1045
\[1046\] John Paul II, Encyclical Letter *[Centesimus Annus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html)*, 52: *AAS* 83 (1991), 858. ^csdc-fn-1046
\[1047\] Cf. John XXIII, Encyclical Letter *[Pacem in Terris](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/it/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_11041963_pacem.html)*: *AAS* 55 (1963), 288-289. ^csdc-fn-1047
\[1048\] John XXIII, Encyclical Letter *[Pacem in Terris](http://www.vatican.va/content/john-xxiii/it/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_11041963_pacem.html)*: *AAS* 55 (1963), 291. ^csdc-fn-1048
\[1049\] Cf. *Catechism of the Catholic Church,* [[3.2.2.5.p7z|2265]]. ^csdc-fn-1049
\[1050\] *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.5.p81|2309]]. ^csdc-fn-1050
\[1051\] Pontifical Council for Justice and Peace, *The International Arms Trade*. An ethical reflection (1 May 1994), ch. 1, 6: Libreria Editrice Vaticana, Vatican City 1994, p. 13. ^csdc-fn-1051
\[1052\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 79: *AAS* 58 (1966), 1103. ^csdc-fn-1052
\[1053\] John Paul II, [Message for the 2004 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_20031216_xxxvii-world-day-for-peace.html), 6: *AAS* 96 (2004), 117. ^csdc-fn-1053
\[1054\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 79: *AAS* 58 (1966), 1102-1103; *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.5.p81|2310]]. ^csdc-fn-1054
\[1055\] Cf. John Paul II, Message to the Third International Meeting of Military Ordinaries (11 March 1994), 4: *AAS* 87 (1995), 74. ^csdc-fn-1055
\[1056\] Cf. *Catechism of the Catholic Church,* [[3.2.2.5.p81|2313]]. ^csdc-fn-1056
\[1057\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 79: *AAS* 58 (1966), 1103; cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.5.p81|2311]]. ^csdc-fn-1057
\[1058\] John Paul II, Sunday Angelus (7 March 1993), 4: *L'Osservatore Romano,* English edition, 10 March 1993, p. 1; John Paul II, *[Address to the OSCE Council of Ministers](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/1993/november/documents/hf_jp-ii_spe_19931130_csce.html)* (30 November 1993), 4: *AAS* 86 (1994), 751. ^csdc-fn-1058
\[1059\] John Paul II, [Address at General Audience](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/audiences/1999/documents/hf_jp-ii_aud_11081999.html) (11 August 1999), 5: *L'Osservatore Romano,* English edition, 25 August 1999, p. 6. ^csdc-fn-1059
\[1060\] John Paul II, [1990 Message for Lent](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/lent/documents/hf_jp-ii_mes_19890908_lent-1990.html), 3: *L'Osservatore Romano,* English edition, 12 February 1990, p. 5. ^csdc-fn-1060
\[1061\] Cf. John Paul II, [Message for the 1999 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_14121998_xxxii-world-day-for-peace.html), 7: *AAS* 91 (1999), 382; John Paul II, [Message for the 2000 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_08121999_xxxiii-world-day-for-peace.html), 7: *AAS* 92 (2000), 362. ^csdc-fn-1061
\[1062\] John Paul II, Address at the *Regina Coeli* (18 April 1993), 3: *L'Osservatore Romano,* English edition, 21 April 1993, p. 12; cf. Commission for Religious Relations with Judaism, *We Remember. A Reflection on the Shoah* (16 March 1998), Libreria Editrice Vaticana, Vatican City 1998. ^csdc-fn-1062
\[1063\] John Paul II, [Message for the 2000 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_08121999_xxxiii-world-day-for-peace.html), 11: *AAS* 92 (2000), 363. ^csdc-fn-1063
\[1064\] Cf. John Paul II, *[Address to the Diplomatic Corps](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/1993/january/documents/hf_jp-ii_spe_19930116_corpo-diplomatico.html)* (16 January 1993), 13: *L'Osservatore Romano,* English edition, 20 January 1993, p. 9; cf. John Paul II, *[Address to the International Conference on Nutrition sponsored by FAO and WHO](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/1992/december/documents/hf_jp-ii_spe_19921205_conference-on-nutrition.html)* (5 December 1992), 3: *AAS* 85 (1993), 922-923; John Paul II, [Message for the 2004 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_20031216_xxxvii-world-day-for-peace.html), 9: *AAS* 96 (2004), 120. ^csdc-fn-1064
\[1065\] Cf. John Paul II, [Sunday Angelus](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/angelus/1998/documents/hf_jp-ii_ang_14061998.html) (14 June 1998): *L'Osservatore Romano,* English edition, 17 June 1998, p. 1; John Paul II, *[Address to participants in the World Congress on Pastoral Promotion of Human Rights](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/1998/july/documents/hf_jp-ii_spe_19980704_pastoral.html)* (4 July 1998), 5: *L'Osservatore Romano*, English edition, 29 July 1998, p. 8; John Paul II, [Message for the 1999 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_14121998_xxxii-world-day-for-peace.html), 7: *AAS* 91 (1999), 382; cf. also Pius XII, Address at the Sixth International Congress of Criminal Law (3 October 1953): *AAS* 45 (1953), 730-744. ^csdc-fn-1065
\[1066\] Cf. John Paul II, *[Address to the Diplomatic Corps](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/1995/january/documents/hf_jp-ii_spe_09011995_diplomatic-corps.html)* (9 January 1995), 7: *L'Osservatore Romano,* English edition, 11 January 1995, p. 6. ^csdc-fn-1066
\[1067\] John Paul II, *[Message for the fortieth anniversary of the United Nations](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/letters/1985/documents/hf_jp-ii_let_19851014_jaime-de-pinies.html)* (14 October 1985), 6: *L'Osservatore Romano,* English edition, 14 November 1985, p. 4. ^csdc-fn-1067
\[1068\] Cf. Pontifical Council for Justice and Peace, *The International Arms Trade*. An ethical reflection (1 May 1994), ch. 1, 9-11, Libreria Editrice Vaticana, Vatican City 1994, p. 14. ^csdc-fn-1068
\[1069\] Cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.5.p81|2316]]; John Paul II, Address to the World of Work, Verona, Italy (17 April 1988), 6: *Insegnamenti di Giovanni Paolo II*, XI, 1 (1988), 940. ^csdc-fn-1069
\[1070\] *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.5.p81|2315]]. ^csdc-fn-1070
\[1071\] Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 80: *AAS* 58 (1966), 1104; *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.5.p81|2314]]; John Paul II, [Message for the 1986 World Day of Peace](https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_19851208_xix-world-day-for-peace.html), 2: *AAS* 78 (1986), 280. ^csdc-fn-1071
\[1072\] Cf. John Paul II, Address to the Diplomatic Corps (13 January 1996), 7: *L'Osservatore Romano,* English edition, 17 January 1996, p. 2. ^csdc-fn-1072
\[1073\] The Holy See is a party to juridical instruments dealing with nuclear, biological and chemical weapons in order to support such initiatives of the international community. ^csdc-fn-1073
\[1074\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html)*, 80: *AAS* 58 (1966), 1104. ^csdc-fn-1074
\[1075\] Cf. John Paul II, [Message for the 1999 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_14121998_xxxii-world-day-for-peace.html), 11: *AAS* 91 (1999), 385-386. ^csdc-fn-1075
\[1076\] Cf. John Paul II, [Message for the 1999 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_14121998_xxxii-world-day-for-peace.html), 11: *AAS* 91 (1999), 385-386. ^csdc-fn-1076
\[1077\] Cf. John Paul II, [Message for the 1999 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_14121998_xxxii-world-day-for-peace.html), 11: *AAS* 91 (1999), 385-386. ^csdc-fn-1077
\[1078\] Cf. *Catechism of the Catholic Church*, [[3.2.2.5.p80|2297]]. ^csdc-fn-1078
\[1079\] Cf. John Paul II, [Message for the 2002 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_20011211_xxxv-world-day-for-peace.html), 4: *AAS* 94 (2002), 134. ^csdc-fn-1079
\[1080\] Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution *[Gaudium et Spes](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html),* 79: *AAS* 58 (1966), 1102. ^csdc-fn-1080
\[1081\] John Paul II, [Message for the 2002 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_20011211_xxxv-world-day-for-peace.html), 5: *AAS* 94 (2002), 134. ^csdc-fn-1081
\[1082\] Cf. John Paul II, [Message for the 2004 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_20031216_xxxvii-world-day-for-peace.html), 8: *AAS* 96 (2004), 119. ^csdc-fn-1082
\[1083\] John Paul II, [Message for the 2004 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_20031216_xxxvii-world-day-for-peace.html), 8: *AAS* 96 (2004), 119. ^csdc-fn-1083
\[1084\] John Paul II, [Message for the 2004 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_20031216_xxxvii-world-day-for-peace.html), 8: *AAS* 96 (2004), 119. ^csdc-fn-1084
\[1085\] John Paul II, [Message for the 2002 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_20011211_xxxv-world-day-for-peace.html), 5: *AAS* 94 (2002), 134. ^csdc-fn-1085
\[1086\] Cf. John Paul II, [Address to Representatives from the World of Culture, Art and Science*,* Astana, Kazakhstan](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/2001/september/documents/hf_jp-ii_spe_20010924_kazakhstan-astana-culture.html) (24 September 2001), 5: *L'Osservatore Romano,* English edition, 26 September 2001, p. 7. ^csdc-fn-1086
\[1087\] Cf. John Paul II, [Message for the 2002 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_20011211_xxxv-world-day-for-peace.html), 7: *AAS* 95 (2002), 135-136. ^csdc-fn-1087
\[1088\] Cf. “Decalogue of Assisi for Peace”, 1, in the [Letter addressed by John Paul II to Heads of State and of Government on 24 February 2002](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/letters/2002/documents/hf_jp-ii_let_20020304_capi-stato.html): *L'Osservatore Romano,* English edition, 6 March 2002, p. 12. ^csdc-fn-1088
\[1089\] John Paul II, [Message for the 2000 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_08121999_xxxiii-world-day-for-peace.html), 20: *AAS* 92 (2000), 369. ^csdc-fn-1089
\[1090\] Cf. John Paul II, [Message for the 1988 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_19871208_xxi-world-day-for-peace.html), 3: *AAS* 80 (1988), 282-284. ^csdc-fn-1090
\[1091\] Cf. John Paul II, [Message for the 2004 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_20031216_xxxvii-world-day-for-peace.html), 9: *AAS* 96 (2004), 120. ^csdc-fn-1091
\[1092\] Cf. John Paul II, [Message for the 2002 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_20011211_xxxv-world-day-for-peace.html), 9: *AAS* 94 (2002), 136-137; John Paul II, [Message for the 2004 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_20031216_xxxvii-world-day-for-peace.html), 10: *AAS* 96 (2004), 121. ^csdc-fn-1092
\[1093\] John Paul II, *[Letter on the occasion of the fiftieth anniversary of the outbreak of the Second World War](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/pont_messages/1989/documents/hf_jp-ii_mes_19890827_anniv-ii-guerra-mondiale.html)* (27 August 1989), 2: *L'Osservatore Romano,* English edition, 4 September 1989, p. 1. ^csdc-fn-1093
\[1094\] Cf. John Paul II, *[Message for the 1997 World Day of Peace](https://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_08121996_xxx-world-day-for-peace_en.html),* 3 and 4: *AAS* 89 (1997), 193. ^csdc-fn-1094
\[1095\] Cf. Pius XII, Address to the Sixth International Congress on Criminal Law (3 October 1953): *AAS* 65 (1953), 730-744; John Paul II, *[Address to the Diplomatic Corps](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/1997/january/documents/hf_jp-ii_spe_19970113_corpo-diplomatico.html)* (13 January 1997), 4: *L'Osservatore Romano,* English edition, 15 January 1997, p. 7; John Paul II, [Message for the 1999 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_14121998_xxxii-world-day-for-peace.html), 7: *AAS* 91 (1999), 382. ^csdc-fn-1095
\[1096\] Cf. John Paul II, *[Message for the 1997 World Day of Peace](https://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_08121996_xxx-world-day-for-peace_en.html)*, 3, 4, 6: *AAS* 89 (1997), 193, 196-197. ^csdc-fn-1096
\[1097\] John Paul II, [Message for the 1999 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_14121998_xxxii-world-day-for-peace.html), 11: *AAS* 91 (1999), 385. ^csdc-fn-1097
\[1098\] Cf. John Paul II, [Message for the 1992 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_08121991_xxv-world-day-for-peace.html), 4: *AAS* 84 (1992), 323-324. ^csdc-fn-1098
\[1099\] Paul VI, [Message for the 1968 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/messages/peace/documents/hf_p-vi_mes_19671208_i-world-day-for-peace.html): *AAS* 59 (1967), 1098. ^csdc-fn-1099
\[1100\] Second Vatican Ecumenical Council, Constitution *[Sacrosanctum Concilium](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19631204_sacrosanctum-concilium_en.html)*, 10: *AAS* 56 (1964), 102. ^csdc-fn-1100
\[1101\] Second Vatican Ecumenical Council, Constitution *[Lumen Gentium](http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19641121_lumen-gentium_en.html),* 11: *AAS* 57 (1965), 15. ^csdc-fn-1101
\[1102\] The eucharistic celebration begins with a greeting of peace, the greeting of Christ to his disciples. The *Gloria* is a prayer for peace for all the people of God on the earth. Prayer for peace is made through the [[anaphora]] at Mass: an appeal for the peace and unity of the Church, for the peace of the entire family of God in this life, for the advancement of peace and salvation in the world. During the communion rite the Church prays that the Lord will “grant us peace in our day” and remembers Christ's gift that consists of his peace, invoking “the peace and unity of his Kingdom”. Before communion, the entire assembly exchanges a sign of peace and the assembly prays that the Lamb of God, who takes away the sins of the world will “grant us peace”. The eucharistic celebration concludes with the assembly being dismissed in the peace of Christ. There are many prayers that invoke peace for the world. In these, peace is sometimes associated with justice, for example, as in the opening prayer for the Eighth Sunday in Ordinary Time, in which the Church asks God to guide the course of world events in justice and peace, according to his will. ^csdc-fn-1102
\[1103\] Paul VI, [Message for the 1968 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/messages/peace/documents/hf_p-vi_mes_19671208_i-world-day-for-peace.html): *AAS* 59 (1967), 1100. ^csdc-fn-1103
\[1104\] Paul VI, [Message for the 1976 World Day of Peace](http://www.vatican.va/content/paul-vi/en/messages/peace/documents/hf_p-vi_mes_19751018_ix-world-day-for-peace.html): *AAS* 67 (1975), 671. ^csdc-fn-1104
---
---
![[maps/bibliography#^biblio-csdc]]
> [[sd-08-footnotes-2a|← Previous]] | [[sd-08-footnotes|TOC]] | [[sd-08-footnotes-3|Next →]]